De galerie

In Reuten Galerie hangt recent werk van twee vrouwelijke kunstenaars: Vanessa Jane Phaff en Desirée Palmen. Desirée Palmen (1963) wil met haar werk droogkomisch commentaar leveren op de maatschappij die haar omringt. Vorig jaar baarde ze opzien met een performance in een postkantoor in Maastricht. Palmen las dat hier nieuwe bewakingscamera's waren geïnstalleerd en dat verontrustte haar, schrijft ze in een toelichting. Er kwamen overal steeds meer camera's en zo was een mens nergens meer anoniem. Bij wijze van ludiek protest tegen deze ontwikkeling ontwierp ze een ingewikkelde combinatie van kleding, schmink en kapsel, drong met haar eigen cameraman het Maastrichtse postkantoor binnen en probeerde zich precies zo bij de deur te posteren dat het bewakingsoog haar niet meer kon zien. Dat lukte niet erg, zo blijkt uit de video van het gebeuren die ook draait in Reuten Galerie: in een hoekje van het schimmige postkantoortje staat overduidelijk een mevrouw, met rood op haar kleren en een ansichtkaart op haar gezicht getekend.

Een volgende outfit moest naadloos overgaan in het interieur van een treincoupé. Palmen maakte er een hele treinreis in, als een slapende zwerver dwars over een tweepersoonsbankje. Ook dit pak, van oranjerood leer met een streep zwarte verf op de plek van de ingevouwen armleuning tussen twee stoelen, was vast een hels karwei om te maken, maar het ziet er een beetje onbeholpen uit. En er is, vrees ik, geen treinreiziger die ook maar een seconde gedacht heeft dat er op dit bankje niemand lag.

Als Palmen haar wens om maatschappijkritisch te zijn laat varen, blijken de camouflagepakken ineens wel bronnen voor goede kunst. Op de grotefoto van het kostuum met deur (1999) staat een androgyne gestalte met stevige zwarte schoenen aan voor klassieke houten tuindeuren, die uitzicht bieden op groene bomen. Op het pak van het mens staan dus blaadjes, stukjes deur en, onderaan de broekspijpen, vloertegels. De drager van het pak met vloer (1999) buigt zich voorover en bekijkt zijn eigen benen, die beschildert zijn met de zwarte richel en de zwart-witte tegels van de kamer achter hem. Ook deze pakken zijn technisch niet volmaakt, maar door de grof-korrelige uitvoering van de foto's geeft dat niet. Het beeld is opeens niet meer `net echt', maar echt. Het is te hopen dat Palmen, die zich voor haar straatacties aansloot bij de Stichting Smokkel, zich voortaan vaker in de rust van atelier of doka terug zal trekken voor het maken van dit soort spannende, losgezongen kunstwerken.

Vanessa Jane Phaff (1965) werd bekend om haar afbeeldingen van malicieuze kinderen. Het waren linosneden met de dikke lijnen en de simpele opzet van de plaatjes uit een kleurboek, maar door hun gemene blikken en sadistische bezigheden ging er een grote dreiging van de kleintjes uit. Ook Phaffs huidige werk gaat over kinderen, en onschuldig zijn ze nog steeds niet. Op Fremdkörper (diptych, 2000) springt een meisje met wijd uitgestrekte armen en benen door een balletzaaltje met barre. Het kind is knokig en hoekig en werd door Phaff ook nog eens uitgevoerd in pikzwart, waardoor ze van een afstandje zo voor een dansend skelet kan doorgaan. Sally can't see (lino en acryl, 2000) is weer een meisje in tutu, dat in een verwrongen spagaat achterover op de grond ligt. Ze draagt een zonnebril; ze is blind. Phaffs boodschap is minder evident dan in de kleurplaatjes van vroeger, maar liegt er ook op deze strak uitgevoerde doeken niet om: jeugd is niet lief en zacht en roze, maar donker, vol geheimen en geworstel.

Vanessa Jane Phaff en Desirée Palmen, t/m 20-5 in: Reuten Galerie, Fokke Simonszstraat 49, Amsterdam. Tel. 020 - 6207537. Open wo-za en eerste zondag van de maand, 13-18u.