Respect in Brussel voor stijle EU-commissaris

De Ierse Eurocommissaris David Byrne (53) probeert zelf af en toe het misverstand weg te nemen dat hij niets met de landbouw zou hebben. De voormalig procureur-generaal wijst dan op zijn grootvader die een boerderij met veel vee had en die een vraagbaak was voor andere boeren. Van Byrne, die gisteren Nederland bezocht in verband met de MKZ-crisis, bestaat het beeld van een stijle, wat technocratisch opererende advocaat die is verdwaald tussen de agrarische en andere belangengroepen waarmee hij als hoogste Europese functionaris voor Gezondheid en Consumentenbescherming te maken heeft. Maar een aantal betrokkenen in Brussel wil dat beeld nuanceren. ,,Misschien ben ik wat te positief, maar wij hebben zeer goede contacten met hem. En wij worden ook zeer bij zaken betrokken'', zegt een medewerkster voor voedselveiligheid van de Europese consumentenorganisatie BEUC.

Bij zijn aantreden in 1999 profileerde Byrne (vader van drie kinderen) zich nadrukkelijk als ,,de kampioen van de belangen van burgers bij gezondheid, voedselveiligheid en consumentenrechten''. Degenen die hem kennen wijzen in dit verband op nog een link naar Byrne's verleden. Als bijna afgestudeerde jurist was Byrne de oprichter en voorzitter van de Ierse organisatie van rechtswinkels, waar `gewone' burgers voor juridische steun terechtkunnen.

`Europa' is voor Byrne zeker geen onbekend terrein. Als gespecialiseerd jurist in internationaal recht adviseerde hij de Ierse regering in veel Europese kwesties. In de jaren zeventig was Byrne actief betrokken bij de campagne voor aansluiting van Ierland bij de Europese Economische Gemeenschap. Hij was zeven jaar lang lid van het Arbitragehof van de Internationale Kamers van Koophandel in Parijs, voordat hij in 1997 werd benoemd tot de procureur-generaal van zijn land. Zijn benoeming in Brussel heeft Byrne mede te danken aan zijn goede relatie met de Ierse minister-president Bertie Ahern.

De door Byrne beklede post van Eurocommissaris had eind jaren negentig groot politiek gewicht gekregen door de slepende crisis van de gekkekoeienziekte. Bovendien was eerder de verantwoordelijkheid voor voedselveiligheid weggehaald bij de Landbouwcommissaris om de schijn van belangenverstrengeling te voorkomen.

Eurocommissaris Byrne ging de laatste maanden scherpe kritiek op lidstaten niet uit de weg. Zo kapittelde hij Duitsland over slechte controles bij de BSE-crisis en spaarde hij ook Nederland niet over de aanpak van mond- en klauwzeer. De Nederlandse Europarlementariër Jan Mulder (VVD): ,,Byrne heeft de zaken in de hand en hij houdt zijn rug recht.'' Toch wordt Byrne in Brussel niet gezien als een Eurocommissaris die het initiatief naar zich toetrekt en hij geldt ook niet als iemand met politiek postuur. Zijn collega Franz Fischler van Landbouw zoekt nog wel eens naar de randen van het mogelijke. ,,Dat zul je Byrne nooit zien doen'', zegt Europarlementariër Albert-Jan Maat (CDA). Hij noemt onder meer de op te richten Europese Voedselautoriteit, waar Byrne volgens hem te veel de weinig vergaande standpunten van de lidstaten afwachtte.

In Ierland zelf kan Byrne wel op enige populariteit rekenen. Hij verheelt zijn Ierse trots dan ook niet. `Wij in Ierland' pleegt Byrne te zeggen als hij de Ierse aanpak van mond- en klauwzeer aanprijst.

    • Hans Buddingh'