Meer sterfte moeders bij zwangerschap

Het aantal vrouwen dat overlijdt als gevolg van een zwangerschap neemt toe. De stijging houdt verband met de hogere leeftijd van zwangere vrouwen, een toenemend aantal allochtonen en het stijgende percentage keizersnedes.

Dit meldt de Commissie Moedersterfte van de gynaecologenvereniging NVOG. Jaarlijks sterven er dertig vrouwen (veertien op de 100.000) in de zwangerschap, tijdens de bevalling of in de eerste zes weken daarna. In de jaren 1992 tot 1995 waren dat er nog twintig (tien op de 100.000), staat in het Tijdschrift voor Obstetrie en Gynaecologie van april. De kans op ernstig letsel of een bijna-sterfte is ongeveer twintig keer zo groot en treft rond de 600 vrouwen per jaar.

De stijging van de moedersterfte is onder meer te wijten aan de steeds hogere leeftijd waarop Nederlandse vrouwen kinderen krijgen, het stijgende percentage keizersnedes en het toenemende aantal allochtonen. Allochtone moeders hebben een hoger risico op sterfte dan autochtone vrouwen.

Een andere oorzaak van de stijging is de neiging van dokters om ook vrouwen met grote gezondheidsproblemen te helpen een kind te krijgen, zegt Jos van Roosmalen, gynaecoloog in het Leids Universitair Medisch Centrum en secretaris van de Commissie Moedersterfte. ,,Vroeger werd er te pas en te onpas gezegd: U mag niet zwanger worden. Dat is omgedraaid. Zelfs grote `medische kreukels' hebben `recht' op een kind. Medici vinden het prachtig om te kunnen schrijven dat een vrouw met een getransplanteerd hart bij hun in de kliniek is bevallen van een kind. Maar het is wel een risico.''

In de meeste sterftegevallen was er sprake van niet-optimale zorg. Bij allochtone vrouwen komt dat vaker voor (76 procent) dan bij autochtone vrouwen (62 procent). Dat komt ten dele door de vrouwen zelf – allochtone vrouwen onttrekken zich vaker aan medische zorg en hebben vaker ziekten als aids. Maar ook artsen onthouden buitenlandse vrouwen vaker adequate zorg. Allochtone vrouwen met een ernstige vorm van hoge bloeddruk werden minder goed behandeld dan autochtone, zo bleek uit het onderzoek van de commissie. Bovendien werd bij hen minder vaak een keizersnede verricht.

,,Daar hebben we geen verklaring voor'', zegt Van Roosmalen. De suggestie dat gynaecologen een allochtoon kind als minder kostbaar zouden beschouwen vindt hij ,,een griezelige gedachte.'' ,,Dat geloof ik niet.'' Een deel van de problemen is te wijten aan de slechtere communicatie, zegt Van Roosmalen. ,,Dokters beschouwen allochtonen als een probleem. Mogelijk beïnvloedt dat hun manier van werken.''

Bij bijvoorbeeld de behandeling van hoge bloeddruk met ernstige complicaties loopt Nederland achter bij landen als Zweden, aldus Van Roosmalen. ,,En diagnoses worden vaak gemist, zowel door verloskundigen en huisartsen als door gynaecologen. De symptomen zijn verraderlijk. Ook wordt er dikwijls te lang afgewacht.''