Excuus PDS aan SPD voor gedwongen fusie

Gabi Zimmer, voorzitter van de PDS, en de Berlijnse partijleidster Petra Pau hebben gisteren verontschuldigingen aangeboden voor de gedwongen fusie in 1946 van de sociaal-democratische partij SPD met de toenmalige communisten van de KPD (Communistische Partij Duitsland). Onder leiding van Wilhelm Pieck ontstond de Socialistische Eenheidspartij Duitsland (SED), die tot de val van de Berlijnse Muur in Oost-Duitsland aan de macht was.

De fusie kwam destijds tot stand onder het mom van `hereniging van de Duitse arbeidersklasse', maar de sociaal-democraten zijn nooit als volwaardige partners gezien. Ze werden op een zijspoor gezet en – vooral na 1948 – vervolgd, gearresteerd, gevangen genomen en gedood.

Zimmer en Pau, in 1946 nog niet eens geboren, hopen met hun gebaar de PDS, de Partij van het Democratisch Socialisme, salonfähig te maken voor de grote politiek. In de deelstaat Berlijn staat het stadsbestuur van SPD en CDU op springen, nadat de christen-democraten ook daar verzeild zijn geraakt in een financieel schandaal. De Groenen hebben de SPD al aangeboden samen met de PDS de grote coalitie af te lossen.

Menig sociaal-democraat huivert bij de gedachte aan samenwerking met de oud-communisten, die verantwoordelijk waren voor de jarenlange dictatuur in Oost-Duitsland. Maar sinds het einde van Koude Oorlog wordt een ander deel van de SPD gedreven door pragmatisme. Prominente Berlijnse SPD'ers zoals Walter Momper, oud-burgemeester en vice-voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, en de Berlijnse SPD-fractieleider Klaus Wowereit reageerden dan ook verrassend snel en positief op het gebaar van de PDS-vrouwen. Harald Ringstorff (SPD), minister-president van Mecklenburg-Voorpommeren, meent zelfs dat ,,op landelijk niveau een barrière tussen SPD en PDS is weggevallen''. Hij regeert al samen met de PDS.

De knieval van de PDS-vrouwen brengt de landelijke SPD in een lastig parket. De PDS is in het oosten van Duitsland de afgelopen tien jaar een machtsfactor van betekenis geworden. Hoe onbegrijpelijk dit voor de inwoners van München of het welgestelde Bad Homburg ook mag zijn, de PDS is in het oosten met 25 tot 30 procent van de stemmen een stabiliserende factor. In tal van gemeenten regeert de partij met CDU en SPD.

Het oosten van Duitsland kan niet meer om de PDS heen, ook al heeft de partij in het Westen geen schijn van kans. Berlijn wordt een vuurproef voor de sociaal-democraten. De jonge garde in de PDS-leiding heeft een voorzichtig begin gemaakt om in de partij de ontsporingen uit het verleden aan te kaarten. Als het haar lukt die koers door te zetten, wordt de SPD gedwongen kleur te bekennen. Een delicaat thema ruim een jaar voor de verkiezingen.