Verarmd Israël bedreigd door `uitbarsting'

In Israël wordt de kloof tussen rijk en arm steeds breder door exorbitante salarisstijgingen in de top van de overheid en het bedrijfsleven. Een directeur strandbeheer bij Tel Aviv verdient 50.000 gulden per maand, terwijl 1,2 van de 6 miljoen Israëli's onder de armoedegrens leven.

De Israëlische samenleving kan niet veel langer de steeds wijder wordende kloof tussen rijk en arm verdragen, zegt de 54-jarige Charli Biton. ,,Er komt een sociale uitbarsting. Daar ben ik absoluut zeker van.''

Biton, die deze voorspelling doet, is een Zwarte Panter in hart en nieren. In het begin van de jaren zeventig was hij een van de voormannen van een revolutionaire stroming onder de Marokkaanse immigranten in Israël die streden tegen overheersing en discriminatie van Sefardische joden (uit Afrika en Azië) door het gezeten Askenazische (joden van Europese oorsprong) gezag.

,,Het zijn geen aardige jongens'', zei premier Golda Meir in die dagen. Ze doelde op de leden van de Zwarte-Panterbeweging die in Tel Aviv en elders na en tijdens demonstraties in straatgevechten waren verwikkeld met de politie.

,,Ons protest liep vast op de Grote Verzoendagoorlog in 1973'', zegt Biton. ,,Als Israël in gevaar is of een traumatische ervaring heeft te verwerken, sluiten de rangen van het volk zich rond het zionistische ethos. Dan is er geen speld van protest tussen te krijgen.''

Een nieuwe poging van deze inmiddels vergrijsde en ook verburgerlijkte Zwarte Panters om een protestgolf tegen de razendsnelle verrijking van de elite te ontketenen, verzandde in de emoties die de Palestijnse intifada in Israël oproept. Biton speculeerde dat cijfers die jaarlijks over de inkomens van de top van overheidspersoneel en de economische elite worden gepubliceerd, het vuur van protest zouden aanwakkeren.

,,Het wordt gewoon te gek'', zegt hij. ,,Toen wij in 1970 het protest begonnen was de verhouding tussen het inkomen van 10 procent van de top en 10 procent aan de bodem van de inkomensschaal 1 op 16. Dat verschil is inmiddels tot 1 op 40 toegenomen'', zegt hij. Uit statistische gegevens van vier jaar geleden blijkt dat de financiële elite, één procent van de bevolking, gemiddeld een inkomen geniet dat 128 maal hoger is dan dat van 10 procent van de bevolking aan de bodem van de schaal.

Recente statistische gegevens laten zien dat 1,2 miljoen van de zes miljoen Israëliërs onder de armoedegrens leven. Onder hen zijn een half miljoen kinderen. Ook andere cijfers illustreren de gapende sociale kloof in de Israëlische samenleving. 5 Procent van de belastingplichtigen brengt 53 procent op van de belastingen op. Aan 50 procent van de Israëliërs gaat de belastingdienst voorbij omdat zij wegens hun lage inkomen buiten de belastingschaal vallen. Ruim 1,7 miljoen werknemers verdient minder dan het gemiddelde maandloon van 3.400 gulden.

Met deze cijfers als ,,bewijsmateriaal'' kent de verontwaardiging van Biton geen grenzen. Hij wijst erop dat Amiram Sivan, de directeur van de bank Hapoalim (arbeidersbank), vorig jaar per dag tegen de 6.000 gulden opstreek. Zelfs het liberale blad Haáretz sprak er schande van. Uit een publicatie van vorig jaar valt op te maken dat 130 directeuren van ondernemingen 600.000 gulden of meer per jaar verdienden.

Inkomens in de top van overheidsinstellingen zijn ook torenhoog, in vergelijking met het minimuminkomen van 1.700 gulden per maand. Bij de nationale luchtvaartmaatschappij El-Al verdienden 5.683 werknemers vorig jaar gemiddeld 9.500 gulden per maand. En 207 werknemers verdienden bij de nationale elektriciteitsmaatschappij gemiddeld 22.000 gulden per maand. Elf directeuren sleepten 27.000 gulden in de wacht. De top van de bank van Israël verdient niet veel minder. Dat de bank zich uit alle macht verzet tegen het verhogen van het minimumloon tot 2.400 gulden per maand, wakkert de sociale spanningen in de Israëlische samenleving aan.

Er zijn Israëliërs in topfuncties in staatsbedrijven of door de staat gesubsidieerde bedrijven die het nog veel beter doen. Het meest eigenaardige exces dat veel aandacht van de media kreeg is het maandelijks inkomen van de directeur van het strandbeheer in Hadera, ten noorden van Tel Aviv. Deze functionaris int meer dan 50.000 gulden per maand. Een topfunctionaris van de universiteit van Tel-Aviv moet met 10.000 gulden minder genoegen nemen.

Yehiel Lasri, een Israëliër van Marokkaanse afkomst die in de zeventiger jaren met de Zwarte Panters sympathiseerde en sedert kort in de Knesset (het parlement) zit, stelde deze maand vast dat de sociale polarisatie zich in Israël alarmerend snel voltrekt. ,,De sociale kloven in Israël zijn groter dan in alle andere landen'', zei hij. ,,Ik twijfel er niet aan dat we de Zwarte Panters veel zijn verschuldigd. Ik ben er zeker van dat de oprichters als revolutionairen zullen worden erkend. De revolutie waartoe zij de aanzet gaven, moet met andere middelen worden voortgezet.''

Charli Biton gelooft echter niet in de wet van de geleidelijkheid. ,,We moeten kennelijk wachten tot er vrede komt om de sociale revolutie te lanceren'', zegt hij. ,,Die revolutie komt er. Daar ben ik gezien de verzieking van onze samenleving zeker van.''