Varus Kleisterlee stelt een daad

Hoe stelt de topman een daad tegenover zijn personeel? De Romeinen hadden daar een oplossing voor, en bestraften muitende of ongehoorzame troepen door elke tiende legionair te executeren.

Twee millennia later heeft het decimeren een milde, moderne variant: de bevelhebber van een beursfonds met tegenvallende resultaten moet ook nu een daad stellen, ditmaal om tegenover de aandeelhouders te bewijzen dat hij de divisies onder controle heeft.

Philips maakte gisteren bekend 6.000 tot 7.000 banen te schrappen, mogelijk vooral bij de verliesgevende divisies Componenten en Consumentenelektronica. De gloeilampenfabriek uit Amsterdam-Zuidoost bevindt zich in een groeiend gezelschap. Het regende het afgelopen kwartaal in de Verenigde Staten aankondigingen van ontslagen bij grote ondernemingen, waarvan de tijding van Cisco Systems maandag de jongste was. Het Zweedse Ericsson zou 15.000 banen willen schrappen. De boodschap is overal eender: een ongekend snel verval van de communicatiemarkt dat de bestuurders heeft verrast.

Dat Philips zo snel het snijden ter hand neemt, illustreert dat het continentale stakeholder capitalism het steeds meer aflegt tegen shareholder capitalism. In continentaal Europa was het schrappen van banen altijd het allerlaatste redmiddel. Nu lijkt het zo ongeveer de eerste daad bij tegenvallers. Philips is kennelijk al zo slank en lenig gemaakt, dat andersoortige kostenbeheersing als antwoord op tegenvallers goeddeels een gepasseerd station is. Dat Philips gisteren alsnog met 10 procent kelderde kan uitgelegd worden als een teken dat een offer van zevenduizend arbeidsplaatsen de aandeelhouders nog niet genoeg is.

Dat omwille van de beursregels op zijn best enkel globaal met de ondernemingsraad kan worden overlegd op risico van uitlekken van de plannen, maakt het dienen van de aandeelhouders extra pijnlijk. Het heeft tot gevolg dat werknemers al zijn geconfronteerd met het aantal te schrappen banen, en enkel nog mogen meepraten over het hoe.

Aankomend Philips-topman Kleisterlee heeft problemen in twee divisies, waarvan hij er tot voor kort overigens zelf nog één leidde. Bij gebrek aan bevredigende uitleg zullen de gedecimeerde Philips-legionairs zich afvragen waarom enkel zij het zijn die boeten. De Romeinse bevelhebber Varus sloeg 1992 jaar geleden de hand aan zichzelf na een verlies van drie legioenen in het Teutoburger Woud. Dat is maar één probleemdivisie meer dan bij Philips.

    • Maarten Schinkel