Goodbye, Columbus

Weinig schrijvers hebben verhoudingen tussen man en vrouw zo ongenadig geanalyseerd als Philip Roth, die onlangs de PEN/Faulkner Award kreeg voor zijn meest recente roman The Human Stain. Al meteen in zijn debuut, de novelle Goodbye, Columbus (1959), zijn daar de eerste aanzetten van te vinden, hoewel Roth daarin lang niet zo expliciet is als tien jaar later in zijn beroemde Portnoy's Complaint. Orale seks heet bij Roth eind jaren vijftig nog `orale liefde'.

Neil Klugman, de hoofdpersoon van Goodbye, Columbus, is een intelligente, maar nogal stuurloze jongen, die een verhouding krijgt met Brenda Patimkin, een conventioneel, verwend meisje uit een welgesteld gezin. Brenda twijfelt voortdurend of Neil wel goed genoeg voor haar is en ze onderwerpt hem daarom aan allerlei atletische tests. Ook Neil heeft ambivalente gevoelens. Hij is doodsbang dat Brenda hem na de zomer zal verlaten, maar twijfelt ook voortdurend over haar. Roth beschrijft dat in een fraaie vondst, die zijn debuut boven het gemiddelde coming of age-verhaal doet uitstijgen. Als ultieme test van haar liefde, eist Neil dat Brenda naar een arts gaat voor een pessarium. Niet als voorbehoedsmiddel, maar als een soortneurotische variant op een trouwring. Brenda is ontzet. Eind jaren vijftig is een pessarium voor een keurig meisje nog een verboden en smoezelig ding.

In de verfilming van Goodbye, Columbus blijft hier nauwelijks iets van over. Roths novelle is bewerkt tot een lichte komedie, waarbij vooral het ongemakkelijk langs elkaar schuren van twee joodse milieus veel aandacht krijgt. De pessarium-scène zit wel in de film, maar heeft nu de simpele strekking gekregen van een Postbus 51-spotje over geboortepreventie. Waarom Neil zich hier zo over opwindt, blijft een raadsel. Het verhaal is bovendien te eenvoudig verplaatst naar de seksueel meer verlichte jaren 60.

Het neemt niet weg dat Richard Benjamin erg grappig is in de rol van Neil en dat Ali MacGraw, die een jaar later een ster werd dankzij Love Story, perfect is gecast als de naïeve Brenda. Als niemendalletje is de film geslaagd. Maar er had meer in gezeten. Het scenario van Goobye, Columbus werd toch genomineerd voor een Oscar.

Goodbye, Columbus (L. Peerce, VS, 1969), donderdag, 13.20-15.05u.