Gepiep en gebliep uit `the stick'

Muzikale kruisbestuiving beperkt zich niet tot stijlen, maar infiltreert soms zelfs het instrumentarium. Zo wordt het hart van de Flecktones-ritmesectie gevormd door de drumitar, een kruising tussen percussie, synthesizer en gitaar. En is Cor Fuhlers favoriete instrument de keyolin, een gemuteerde viool met toetsen. Vergeleken bij deze unieke, zelf gebouwde uitvindingen is de Chapman Stick, ook wel kortweg The Stick genoemd, een muzikaal bastaardkind met redelijke bekendheid.

Deze mengvorm van piano en viool werd in 1969 uitgevonden door Emmett Chapman en werd vijf jaar later in productie genomen. Het tiensnarige instrument, dat eruit ziet als een plat geslagen, verlengde gitaarhals zonder klankkast en dat met een ingewikkeld harnas schuin op de buik van de `stickist' hangt, wordt met twee handen bespeeld als een piano. Elektrische versterking en pedalen maken het klankenspectrum nagenoeg eindeloos.

Hoe eindeloos bleek uit het voorprogramma van de Greg Howard Band in het Tilburgse Paradox. Ondersteund door een zielloze computerbeat toverde een Nederlandse stick-adept synthetisch gegalm, gepiep, gebliep en gierende uithalen uit het exotische jammerhout.

Het wat zweverig esoterische sfeertje dat om deze demonstratie hing werd gelukkig weggenomen door de hoofdact van de avond. Greg Howard bespeelt de Chapman Stick al vijftien jaar en geldt als dé `stick-ambassadeur' bij uitstek. Hij koos ervoor het buitenissige klankenspectrum van zijn instrument niet meteen aan het publiek op te dringen, maar het te laten opgaan in het totaalgeluid van zijn band. In de hoekige, stuwende ritmes van dit jazzrock mengsel met bluegrass tintje legde hij meer de nadruk op de kracht van het instrument dan op de finesse. Stevig doorzwetend in zware grooves klonk hij de meeste tijd als een conventionele elektrisch gitarist met een batterij effectpedalen.

Maar dat veranderde bij de aanvang van de lange jam vlak voor het einde van de eerste set. Plots nam the stick de rol van rauw percussie-instrument op zich, om later te transformeren in jubelende synthesizer en zelfs grommend Hammondorgel. De rest van de band wilde blijkbaar niet achterblijven en bracht een elektrische fluit, samples en drumpads in stelling. Dat bleek echter iets te veel van het goede en resulteerde in een rondzingend gezoem.

Na het afzwakken van de elektronische overdaad kwam Howards stick goed tot zijn recht. Toen bleek hoe effectief het instrument is in het gelijktijdig voortbrengen van twee afzonderlijke geluiden waardoor het tegelijkertijd de ritmesectie kan ondersteunen en een solo voortbrengen.

Concert: Greg Howard Band. Gehoord: 16/4 in Paradox, Tilburg. Herh: 20/4 in Harmony, Zwolle; 21/4 in Melkweg, Amsterdam; 22/4 in Buck Shot, Groningen.

    • Edo Dijksterhuis