Bruegel ontdekt in Boijmans

Een anonieme tekening in de verzameling van Museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam blijkt gemaakt te zijn door Pieter Bruegel de Oude (ca. 1525-1569). Het gaat om een landschapsschets in bruine en grijze inkt van ruim 24 bij 27 centimeter, getiteld De Emmausgangers.

Tot nu toe werd het blad toegeschreven aan de kring rond Jan Bruegel, de zoon van Pieter. Een conservator van het British Museum in Londen ontdekte vorig jaar bij een bezoek aan Boijmans elementen die ook terugkeren op andere tekeningen van Bruegel. Oud-hoofdconservator Manfred Sellink van Boijmans' prentenkabinet vergeleek de `vondst' vervolgens met de tekening Landschap met konijnenjacht van de Fondation Custodia in Parijs. En bij dat onderzoek kwam naar voren dat zowel papiersoort als tekenstijl sterk overeenkomen. Een stijl die bij De Emmausgangers enigszins afwijkt, omdat Bruegel meestal gedetailleerder, minder schetsmatiger, werkte dan hierbij het geval is. Schetsen en voorstudies als deze gingen veelal verloren, want verzamelaars gaven de voorkeur aan uitgewerkte bladen.

De Emmausgangers laat een weids landschap zien met een brede rivier, bergen en grazend vee. De drie figuren op de voorgrond zijn Christus en twee apostelen op weg naar Emmaus. Een onbekende kunstenaar bracht extra details aan, zoals huisjes en landschappelijke preciseringen.

,,Een Bruegel-symposium in Boijmans, later dit jaar, moet uitsluitsel geven over de vraag of al die met andere inkt toegevoegde details die op meer tekeningen van Bruegel voorkomen, door één enkele kunstenaar zijn aangebracht'', aldus Sellink.

Museum Boijmans, eigenaar van zeven Bruegel-tekeningen, stelt vanaf 24 mei nagenoeg alle, ongeveer zestig tot nu toe bekende tekeningen van Pieter Bruegel tentoon, in combinatie met het grafisch oeuvre. Sommige tekeningen, wereldwijd door musea en particulieren in bruikleen afgestaan, werden niet eerder geëxposeerd. Daarbij zullen De Emmausgangers en het Landschap uit Parijs naast elkaar hangen, samen met de enig bekende, eigenhandig gemaakte ets van Bruegel die op die Parijse schets is gebaseerd. Na Rotterdam reist dezelfde tentoonstelling door naar het Metropolitan Museum in New York.

De `nieuwe' Bruegel komt uit het bezit van de Duitse zakenman en verzamelaar Franz Koenigs, wiens collectie in de jaren dertig via een Nederlandse bank in eigendom kwam van de Rotterdamse verzamelaar D.G. Van Beuningen, die op zijn beurt zo'n vijfhonderd bladen verkocht aan de nazi's en de resterende 3.400 in in 1940 aan Boijmans schonk. De waarde van de Bruegel-schets is inmiddels gestegen van twee ton naar twee miljoen gulden.