VAN VOLKSBEVRIJDINGSLEGER NAAR NBA

Wang Zhizhi – met zijn 2.16 meter in eigen land bekend als `Grote Zhi' – debuteerde deze maand als eerste Chinees in de Noord-Amerikaanse basketbalcompetitie. Een goodwill-ambassadeur uit het Volksbevrijdingsleger in Dallas.

De eerste Aziaat in de Amerikaanse basketbalcompetie heette Wataru Misaka, een Amerikaan van Japanse origine. In het seizoen 1947-'48 speelde hij drie duels voor de New York Knicks. Bij het debuut van de eerste basketbal-Chinees in de NBA haalde de nu 77-jarige Misaka vorige week herinneringen op aan die tijd, waarin Japanners niet bepaald vriendelijk werden bejegend in de Verenigde Staten. Aan Amerikaanse kant waren de wonden van Pearl Harbor vers en de Amerikaanse Japanners waren nog bitter gestemd over de internering in de Amerikaanse kampen tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Terwijl de betrekkingen tussen de VS en China met het incident rond het Amerikaanse spionagevliegtuig een nieuw dieptepunt hadden bereikt, presenteerde de Dallas Mavericks op 4 april zijn nieuwste speler. Een Chinees. De eerste in de Noord-Amerikaanse basketbalcompetitie, de NBA. De 23-jarige Wang Zhizhi, een liefhebber van Britney Spears en de Backstreet Boys en een specialist in schieten en blokkeren, ruim honderd kilo zwaar, twee meter en zestien centimeter lang. Een dag na zijn presentatie debuteerde Wang in het shirt van de `Mavs', met het zelfgekozen nummer 16.

Als kind van twee voormalige basketballers, vader Wang Weijun (1.96 meter) en moeder Ren Huanzhen (1.86 meter), was hij ook voorbestemd om stuiterend met een basketbal door het leven te gaan. Al op z'n veertiende jaar stuurden zijn ouders hem naar het leger, omdat hij daar als basketballer over de beste trainingsfaciliteiten en de best gekwalificeerde trainers kon beschikken. Daarmee ging Wang verloren voor de beste basketbalclub van de Chinese hoofdstad, de Peking Ducks (Peking Eenden). Hij zou in de daaropvolgende jaren furore maken in het team van het Volksbevrijdingsleger, de Bayi Rockets. Met die ploeg werd Wang onlangs voor de zesde keer landskampioen.

Twee jaar geleden hadden de Mavericks Wang al `gedraft', maar het leger weigerde de boomlange speler naar de VS te laten vertrekken. Toen hij toestemming kreeg naar het vrije westen te gaan, werd die beslissing in verband gebracht met de pogingen van China de Olympische Spelen te organiseren. Vooral in de VS is er tot op hoog politiek niveau weerstand tegen toewijzing van de Zomerspelen aan Peking, omdat de Chinezen het niet zo nauw nemen met de mensenrechten. Het conflict over het spionagevliegtuig maakt Amerikaanse steun aan het olympische ideaal van de Chinezen nog onwaarschijnlijker.

Zoals president Nixon dertig jaar geleden tafeltennissers in de strijd wierp om de verhoudingen met China te normaliseren, zo zou China nu met het vrijgeven van Wang een basketbalvariant van die pingpongdiplomatie praktizeren om de Zomerspelen in eigen land dichterbij te brengen. Het Internationaal Olympisch Comité (IOC) beslist in juli over de Spelen van 2008.

De pendeldiplomatie van Mavericks-coach Don Nelson en zijn assistenten wierp deze maand eindelijk vruchten af. Center Wang tekende een tweejarig contract tegen een jaarsalaris van 400.000 dollar (ongeveer een miljoen gulden) maar de Mavericks hopen nog veel langer plezier van de Chinees te hebben.

Wang werd in de VS met open armen ontvangen. Er was sprake van een Wangmania. Bijna had zijn landgenoot Ma Jian de primeur gehad. Deze nu 31-jarige Chinees vroeg in 1992 toestemming om in de VS college basketball te spelen. Die kreeg hij niet. Toch vertrok hij, ondanks de waarschuwing dat hij nooit meer voor de nationale ploeg zou mogen spelen. In '96 maakte hij de sprong van een universiteitsploeg naar de Los Angeles Clippers. Bij die NBA-ploeg nam hij deel aan een trainingskamp, waar hij als laatste afviel voor de selectie. Hij speelt weer in China, maar voor zijn land kwam hij nooit meer uit.

Wang vestigde bij de Spelen van 1996 in Atlanta als 19-jarige internationaal de aandacht op zich als speler van de nationale basketbalploeg. Daarmee was de kiem voor een carrière in de NBA gelegd.

Alleen al uit China waren tien journalisten in Dallas getuige van de presentatie, dertig Chinezen van in de VS gevestigde persagentschappen, plus Amerikaanse verslaggevers, onder wie journalisten van de grote tv-networks, de landelijke kranten en bladen als Time en Newsweek.

In zijn eerste duel bij de Mavericks, op 5 april, speelde Wang slechts acht minuten, maar hij scoorde wel zes punten, waaronder een driepunter. Omdat hij ook de 100-puntengrens voor de Mavs bereikte, werd het publiek getracteerd op fastfood, in de Reunion Arena een gebruik als de score boven de 99 uitkomt.

De nieuwigheid van de eerste Chinees in de NBA is er nu wel een beetje van af, zegt Gregg Elkin, basketball communications director van de Mavericks. De massale media-aandacht voor Wang is geluwd en heeft bij de fans plaats gemaakt voor opwinding over de deelname – voor het eerst in elf jaar aan de play-offs. Geen ploeg in de NBA stond zo lang droog als de Mavericks, maar sinds Mark Cuban de ploeg overnam van Ross Perot jr., voormalig onafhankelijk presidentskandidaat, gaan de Mavs met nieuw elan door het leven. De 42-jarige Cuban verkocht begin 2000 zijn internetbedrijf Broadcast.com voor zes miljard dollar aan Yahoo! en kocht voor een fractie van dat bedrag – 280 miljoen – de Dallas Mavericks. Een bijzondere man, die er prijs op stelt met de fans te communiceren, via mark.cuban@dallasmavs.com. Kosten noch moeite spaart hij om z'n ploeg aan de top te brengen. Vanaf volgend seizoen spelen de Mavericks in een nieuwe hal. Kosten: 350 miljoen dollar.

Het deed Cuban plezier dat vrijdag het (gewonnen) duel van zijn ploeg tegen de Sacramento Kings rechtstreeks via internet te volgen was, een primeur in de NBA. Gratis. En speciaal wegens de komst van Wang behalve in Engels en Spaans te volgen met Chinees commentaar.

In z'n eerste wedstrijd kwam Wang slechts kort in actie tegen de Hawks, maar dat maakte de belangstelling er in zijn vaderland niet minder om. Van de 1,25 miljard Chinezen zaten er 300 miljoen voor de tv. Ze waren er getuige van hoe hij scoorde en drie rebounds pakte en daarmee zijn aandeel had in de overwinning van zijn ploeg, die zich voor het eerst in elf jaar heeft geplaatst voor de play-offs.

In China is basketbal immens populair: 200 miljoen Chinezen beoefenen de sport. De NBS-duels zijn te zien op kabel-tv en in wekelijkse programma's op de nationale tv-zender, China Central TV. Toen NBA-baas David Stern jaren geleden China aandeed, vroegen regeringsfunctionarissen of hij de `Rode Ossen' langs wilde sturen voor een demonstratieduel. Ze hadden het over de Chicago Bulls.

De komende jaren zullen meer Chinezen in de NBA te bewonderen zijn. De opvallendste: de 2.29 meter lange Yao Ming van de Shanghai Sharks. Met deze 20-jarige reus vormt Wang in de nationale ploeg de `wandelende Chinese Muur'.

Veel meer dan die acht minuten bij zijn debuut speelde Wang niet bij de Mavericks. Vijf dagen later stond hij een paar minuten in het veld tegen de San Antonio Spurs. ,,Conditioneel heeft hij nog een flinke achterstand en dan is er nog de taalbarrière'', zegt pr-man Elkin. ,,Daar komt bij dat hij de meeste van de 150 spelpatronen nog moet leren.'' Wang krijgt de tijd om taal en tactiek onder de knie te krijgen. Hij wordt steeds minder afhankelijk van de tolk die hem 24 uur per dag ter beschikking staat. Zijn Engelstalig hoogtepunt: ,,American food is good, I like the Texas steak.'' Voor een partijtje blackjack, vorige week in het vliegtuig tussen Phoenix en Dallas, vond Wang het volgens Elkin nog te vroeg.

Gisteren was Wang in San Francisco. Terwijl zijn ploeggenoten zich iets verderop, in Oakland, voorbereidden op het treffen met de Golden State Warriors, was Wang het stralende middelpunt van een speciale `Wang Zhizhi-dag'. Burgemeester Willie Brown, net als de Mavericks afkomstig uit Texas, verwelkomde de basketballer in de stad met de grootste Chinese gemeenschap in de VS. Op het programma stond een rondreis door Chinatown, met een bezoek aan het enige Chinese ziekenhuis in de VS en een basisschool. 's Avonds behaalde hij met z'n ploeg de derde opeenvolgende overwinning.