Opgelichte adverteerders halen verhaal

Bij de Stichting Eerlijk Zaken Doen melden zich talloze bedrijven die zich opgelicht voelen met advertenties. Bij de rechter haalt de stichting steeds vaker succes.

Waarom zou hij niet een advertentietje plaatsen? Niet geschoten is altijd mis, dacht directeur Eiting van de technische groothandel Jari-techniek in Hoogeveen. Dus toen Telemarkt Bedrijfsdiensten opbelde met de vraag of hij wilde adverteren in Branche Express stemde hij in. Zijn advertentie kwám erin. Alleen: Branche Express is nooit verspreid. Eiting ging met nog twee bureaus in zee, maar op den duur kreeg hij facturen van wel tien verschillende bedrijven waarvan hij nog nooit eerder had gehoord. ,,Dan word je opeens wakker'', zegt Eiting. Hij heeft ,,met m'n domme hoofd'' alle facturen netjes betaald, totaal 15.000 gulden.

De Stichting Eerlijk Zaken Doen, die sinds 1995 probeert om misleidende advertentieverkoop te bestrijden, bracht eind vorig jaar een zaak van Eiting voor de rechter. De stichting had voorheen alleen maar zaken behandeld van ondernemers die weigerden om de facturen van malafide advertentiebureaus te betalen. Nu ging het voor het eerst om een ondernemer die al had betaald. ,,Ondernemers denken vaak: mijn geld zie ik toch niet meer terug'', zegt woordvoerder M. de Vries van de stichting. ,,Maar dat zal nu wel veranderen.''

De kantonrechter in Groningen ontbond op 5 oktober vorig jaar het contract tussen Jari-techniek en Telemarkt Bedrijfsdiensten. Het advertentiebedrijf kon volgens de kantonrechter ,,nog geen begin van bewijs'' geven dat, zoals was afgesproken, 2.540 exemplaren van Branche Express zijn verspreid. Het advertentiebureau moest een bedrag van 829,79 terugbetalen.

De directeur van Telemarkt Bedrijfsdiensten - die niet met zijn naam in de krant wil - voelt er niets voor om zijn kant van het verhaal te doen. Telemarkt bestaat ook niet meer, zegt hij. Bovendien heeft hij het veel te druk; hij heeft nog wat andere bedrijven, onder meer im- en export. Omdat de stichting na deze uitspraak van de kantonrechter een hausse aan zaken verwacht komt ze nu pas met de uitspraak van het vonnis naar buiten. Jaarlijks vragen zo'n 3.000 gedupeerde ondernemers om juridische hulp. Twintig procent belandt uiteindelijk bij de rechter. De stichting brengt de gedupeerde ondernemers een bedrag in rekening variërend van 10 tot 25 procent van de schade. Volgens de stichting gaat in de branche van malafide advertentiebedrijven per jaar zo'n 200 miljoen gulden om.

Elke week worden volgens de stichting honderden bedrijven en instellingen verleid tot het plaatsen van een advertentie in krantjes en puzzelboekjes voor zieken. Het zijn volstrekt onbekende uitgaven die worden gevuld met artikelen die - zonder bronvermelding - uit bestaande tijdschriften zijn overgenomen. Op een pagina staan zowel een advertentie van een bakker uit Veendam als van een slager uit Tilburg. De advertentiebedrijfjes maken vaak deel uit van een heel netwerk van bedrijfjes, zoals koeriersdiensten, incassobureaus, postbusbedrijven en internetbedrijven. De bedrijven zijn volgens de stichting vaak moeilijk te traceren, omdat ze regelmatig van vestigingsplaats wisselen.

De methode die de malafide advertentiebureaus vaak gebruiken is volgens de stichting simpel: aan het eind van de dag of rond de lunchpauze - als er bijna niemand meer op de zaak is - belt het advertentiebedrijf over een `reeds eerder afgesproken plaatsingsopdracht' en vraagt of de medewerker de advertentiegegevens `nog even wil controleren'. De medewerker van het bedrijf moet dan `nog even ter bevestiging van de juistheid van gegevens' een fax ondertekenen en terugfaxen. Dit blijkt later de daadwerkelijke opdracht te zijn. Volgens de stichting komt het ook vaak voor dat malafide advertentiebedrijven de handtekening van een ondernemer scannen om deze vervolgens onder een nieuwe opdracht te zetten. De ondernemer krijgt dan opeens facturen van advertentiebureaus waarvan hij het bestaan niet eens wist. Bij de oprichting van de stichting vijf jaar geleden hadden de medewerkers de illusie dat de malafide advertentieverkoop binnen vijf jaar zou zijn uitgebannen. ,,Dat was een beetje te optimistisch'', zegt De Vries nu.

    • Monique Snoeijen