`Ik schrik niet van Mart Smeetsen'

Na de bekerzege van afgelopen jaar is Roda JC op weg zich opnieuw te kwalificeren voor Europees voetbal. Trainer Sef Vergoossen (53) wordt gezien als de architect van het succes. Tweede Paasdag speelt Roda een cruciaal thuisduel tegen Ajax.

Onlangs, tijdens het televisieprogramma Sport aan Tafel, gebeurde het weer eens: de wat bedachtzame, schoolmeesterachtige uitstraling van trainer Sef Vergoossen van Roda JC was onderwerp van gesprek. In het programma gaf Studio Sport-presentator Mart Smeets zijn eigen visie op de Limburgse trainer.

Ach, vond de uit Arnhem afkomstige Smeets, die Vergoossen was maar een provinciaal. Waarna Smeets de Limburgse tongval van de trainer persifleerde. Vergoossen als de onverstaanbare zuiderling.

,,Een aantal mensen heeft me aangesproken op die bewuste uitzending'', reageert Vergoossen. ,,Ik lig niet wakker van de Mart Smeetsen van deze wereld. Het bestuur en de spelers van Roda JC zijn tevreden over me, dat is het enige wat telt. Bij alle clubs waar ik werkte, heb ik het maximale uit de spelersgroep gehaald en waar nodig structuur aangebracht. Aan mij zal altijd het etiket kleven van de Limburger die zijn provincie nooit heeft willen verlaten. De realiteit is echter dat ik nauwelijks de mogelijkheid heb gehad om in het westen te werken.''

Die ene keer dat hij wél weg kon uit Limburg, hield Vergoossen zich aan zijn contract bij MVV. Ajax polste hem in het midden van de jaren negentig voor de functie van hoofd opleidingen bij de club, maar Vergoossen bleef in Maastricht. Ajax koos uiteindelijk voor Co Adriaanse, de huidige trainer van het eerste elftal.

Het vakmanschap van Vergoossen blijft niettemin onomstreden. Als assistent-trainer, hoofdverantwoordelijke en hoofd opleidingen bij VVV (1978-'89) legde hij het fundament voor de jeugdopleiding en één van de succesvolste periodes van de Venlose club. Ook MVV maakte onder Vergoossen (1989-'95) een bloeiperiode door. De trainer stuwde de immer roerige club op naar de subtop en haalde bijna Europees voetbal.

Drie jaar geleden benaderde Roda Vergoossen. De club was het seizoen ervoor slechts veertiende geworden en had tussentijds trainer Martin Jol ontslagen. Met nagenoeg hetzelfde elftal bereikte Vergoossen de vijfde plaats, goed voor Europees voetbal. Bovendien maakte Roda furore met een on-Nederlandse tactiek, gebaseerd op dode spelmomenten. Dankzij ingestudeerde patronen en de inbreng van vier spelers die tegen de twee meter lang waren, scoorde Roda een kwart van zijn doelpunten uit hoekschoppen en vrije trappen. Afgelopen jaar eindigde de ploeg op de achtste plaats en won ze het nationale bekertoernooi. Nu staat de club vierde, met uitzicht op het UEFA-Cuptoernooi en zelfs op kwalificatie voor de voorronden van de Champions League.

Opvallende prestaties voor een trainer die als speler niet verder kwam dan de eerste klasse amateurs. Vergoossen is naar eigen zeggen afkomstig uit de `theoretische hoek'. Hij doorliep het CIOS, alvorens hij het trainersvak in de praktijk leerde. ,,Natuurlijk had ik graag zestig interlands gespeeld, dat is altijd een meerwaarde voor een trainer. Maar een profvoetballer die na een lange loopbaan plotsklaps coach wordt, kent een deel van de theorie niet. Als ik Gullit op de televisie hoor vertellen dat er in dit land alleen maar gymnastiekleraren een baan krijgen, heeft Gullit een beperkte kijk op het huidige betaalde voetbal. Een trainer moet kunnen doceren, de gave hebben om oefenstof over te brengen. Gullit moet eens aan clubs vragen waarom ze hem niet nemen.''

,,Vroeger was een trainer alleen coach'', verklaart Vergoossen. ,,Tegenwoordig is hij ook manager. Hij traint de selectie, hij houdt zich bezig met het aan- en verkoopbeleid, bereidt lezingen voor én dient de media fatsoenlijk te woord te staan. Het trainerschap is zó complex geworden dat zelfs echte praktijkjongens met veel voetbalinzicht, zoals bijvoorbeeld Rinus Israël en Willem van Hanegem, in de problemen kunnen komen.''

Ook ex-bondscoach Rijkaard had het niet makkelijk, weet Vergoossen. ,,Niet voor niets sprak de Vereniging Coaches Betaald Voetbal haar bezorgdheid uit over Rijkaards aanstelling. De als trainer onervaren Rijkaard was in staat om in perfecte harmonie met zijn selectie te werken, dat deed hij heel knap. Toch kun je je afvragen of hij op de momenten dat het erom ging, juist handelde.''

En over de huidige bondscoach, Van Gaal: ,,Zijn vakmanschap staat niet ter discussie. Toch zou hij tegen de pers tactvoller moeten zijn. Maar hij is wel altijd zichzelf: fanatiek, gedreven en rechtlijnig. Bovendien heeft hij oog voor het héle Nederlandse voetbal.''

Maar ook Vergoossen heeft zijn typische kanten. Bij VVV en MVV spoorde hij spelers aan hun trainersdiploma te halen, bij Roda laat hij de selectie de boetepot bijhouden. Als voorvechter van gestructureerd jeugdvoetbal bedacht Vergoossen wedstrijdvormen van zeven tegen zeven voor jonge talenten. ,,De minst talentvolle van een zevental komt veel vaker aan de bal dan bij een potje van elf tegen elf. Op die wijze ontwikkelen spelertjes zich beter.''

De trainer vertrekt bij Roda, mede omdat de club weinig vooruitgang boekte met een door Vergoossen geschreven technisch beleidsplan. Hij gaat aan de slag bij het Belgische Racing Genk. ,,Genk kampt met groeistuipen, de ploeg speelt wisselvallig. De club heeft me uitgebreid geanalyseerd en alles verteld over recentelijke interne problemen. Er waren wat spanningen na bestuurswisselingen, maar ik heb het volste vertrouwen van de beleidsbepalers. In Genk kan ik wat neerzetten, dat is ook mijn specialiteit. Omschrijf me maar als een trainer die er de tijd voor neemt om iets op te bouwen, maar wel is gericht op het behalen van prestaties.''