Briljant idee?

De elite is terug, zelfs in het voetbal.

Als het aan Cruijff, Keizer en Jansen ligt, worden de grootste voetbaltalenten straks tot de ultieme touch geperfectioneerd in een Masterclass. Het onderscheid tussen de hogere stand en het werkvolk zal radicaal zijn. Terwijl de gemiddelde sukkels van Ajax, PSV of FC Twente in de kantine staan te biljarten, krijgen Van der Vaart, Van Bommel en Vennegoor of Hesselink privé-les van respectievelijk Ruud Gullit, Frank Rijkaard en Marco van Basten. De reguliere clubtrainers mogen een beetje schaapachtig toekijken.

Masterclass: het is het zoveelste briljante idee van Johan Cruijff. Naar hij zelf suggereert: een testamentaire voetnoot van zijn eigen geschiedenis om het Nederlandse voetbal te redden. Nee, de Verlosser is deze keer niet zweverig, hij heeft al meteen gezorgd voor een sponsor: NUON. En, om het nog serieuzer te maken: de FIFA doet van harte mee. Vooral het laatste tempert de noblesse. Ik kan mij geen initiatief van de FIFA herinneren dat niet geboren is uit geldzucht. Als Blatter zegt dat er in het Braziliaanse oerwoud een weeshuis zal gebouwd worden onder auspiciën van de FIFA, kan je er gif op innemen dat een syndicaat van aannemers, verffabrikanten, marmerboeren, dakgootspecialisten en voetbalbonzen de kindertjes voor is gegaan in het geluk. De FIFA heeft, net als de maffia, te veel klank om betrouwbaar te zijn.

Dat Johan Cruijff een goed mens is, staat buiten kijf. Een vrouw die al dertig jaar met je getrouwd is, welopgevoede kinderen, excellenties, staatshoofden en hele naties in permanente staat van aanbidding, journalisten die de nieuwe haring nog de dag zelf naar Barcelona invliegen, die concentrische pudding van egards kan geen geschenk uit de hemel zijn. Dat verdien je. Maar Cruijff is ook nog steeds het jongetje van Betondorp: bang om arm oud te worden. Er zit een boekhoudkundige kant aan zijn enorme generositeit; diep in hem woelt een stemmetje dat nooit versaagt: `Boter bij de vis.'

De eerste winst is binnen.

Op de dag dat het Masterclass-idee van Johan en de zijnen bekend werd, sloeg Louis van Gaal zijn tuinhuisje tot zaagsel. Nooit eerder was de bondscoach zo buiten zinnen. Truus, die toch wat gewend is, dacht er ernstig aan de dokter te bellen. De vernedering had hem frontaal getroffen. Van Gaal is natuurlijk even superieur in het lezen van perfide gedachten als van een wedstrijd. Hij zag zich al op het strand van Noordwijk staan, de internationals als een druiventros om hem heen. Als vanouds gestold in bewondering voor zijn eeuwige wijsheid. In de verte floot iemand op twee vingers. En ja hoor, daar gingen ze, de Van Bommels en Vennegoors. Ze keken niet eens meer om. Sterker nog, uren later hingen ze op het terras van Huis ter Duin nóg aan de lippen van Piet Keizer en Ruud Gullit. Jantje Wouters kwam er ook bij zitten. En een gezellige boel dat het werd.

Zouden Jonathan Woodgate en Lee Bowyer ooit van een Masterclass hebben gehoord? Leeds United staat wel met een voet in de halve finale van de Champions League. Het Nederlandse voetbal barst van de Masterclass-achtige schertsfiguren, maar winnen van Portugal is er niet bij. Het academisme van Van Gaal en Adriaanse werkt averechts. Jongens van de polder willen al die geletterdheid niet. Gooi daar nog de Masterclass van Cruijff bovenop en het resultaat is: nog meer paranoia in de tent. De onzin in en rond het Nederlandse voetbal begint iets huiveringwekkends te krijgen.

Gelukkig is er zondag weer Parijs-Roubaix. De koningin aller klassiekers. Nooit zou iemand het in zijn hoofd halen om een wielrenner naar de Masterclass te sturen. Op de fiets heersen talent en karakter, inhoud en klasse en die bijna genetische souvereiniteit wordt door iedereen met rust gelaten. In de Hel van het Noorden is geen tijd voor herinneringen aan beschouwelijke flauwekul. Daar gaat het om stoempen en beuken, om vallen en opstaan, om hoop en geluk en in al dat geweld om het schitterende ballet van benen, tubes en velgen.

Tafi, Ballerini en Tsjmil scheppen hun eigen helderheid. Voor hun legende bestaan geen souffleurs. Zij zijn geordend naar de elementen en naar het lot, niet naar het quasi-wijsgerige gekwetter van omstanders en commentatoren. Wielrenners en hun gevolg doen aan sport, niet aan politiek.