Waar o waar trouwt Het Paar?

Máxima locuta, causa finita. (Nu Máxima heeft gesproken, is de zaak afgedaan.) Dat kan wel waar zijn, maar het volgend vraagstuk dient zich alweer aan: waar trouwt Het Paar? Zowel Amsterdam als Den Haag loopt zich warm om Het Huwelijk binnen te halen. Om de besluitvorming te vergemakkelijken staan hieronder alle Oranjehuwelijken op een rijtje, mét de plaatsen waar deze plaatsvonden.

Het blijkt dat vanaf Willem de Zwijger tot en met prins Bernhard jr. in totaal 45 huwelijken van Oranjes hebben plaatsgevonden. Sommigen hunner huwden echter meerdere keren (Willem de Zwijger had zelfs vier gemalinnen), zodat het totaal van Oranjes dat trouwde minder is, te weten 39. Prins Constantijn zal op 17 mei derhalve de veertigste Oranjetelg zijn die trouwt.

Waar vonden deze huwelijksplechtigheden plaats? Den Haag blijkt koploper. Niet minder dan tien Oranjes kozen deze plaats uit. De eerste was Emilia van Oranje, een volle zuster van prins Maurits. Haar bruiloft was echter allesbehalve een feest. Emilia was namelijk hartstochtelijk verliefd geworden op Emanuel van Portugal. Haar broer Maurits keerde zich direct fel tegen een eventuele verbintenis, want Emanuel was niet alleen een verdreven prins zonder geld of toekomstperspectief, hij was ook nog katholiek. Emilia zette echter door en liet zich in 1597 in het Stadhouderlijk Kwartier heimelijk door een katholieke priester trouwen. Toen Maurits er achter kwam, was hij zo woedend dat hij zijn zuster voorlopig niet meer wilde zien. Pas in 1609 kwam een verzoening tot stand.

Emilia's nichtje Louise Henriette van Oranje (dochter van prins Frederik Hendrik) zou een halve eeuw later in Den Haag een al even dramatisch huwelijk sluiten. Ook deze prinses was verliefd op een prins zonder land. Dat kon niet, vonden haar ouders, en Louise Henriette werd weldra gekoppeld aan een man met betere vooruitzichten. De ongelukkige prinses stribbelde hevig tegen: `Och, was ik toch dood of was ik een boerin, dan mocht ik iemand nemen die ik liefhad'. Maar haar verzet hielp niet en in december 1646 had het huwelijk in paleis Noordeinde plaats. Andere Oranjes die in de residentie trouwden waren onder meer Carolina, dochter van Willem IV (in 1760), Marianne, dochter van koning Willem I (in 1830) en natuurlijk de koninginnen Wilhelmina (in 1901) en Juliana (in 1937). Prins Constantijn is de elfde Oranje, die voor Den Haag kiest.

Tweede op de lijst is Berlijn (inclusief Potsdam) met vijf huwelijken. Onder meer stadhouder Willem V en koning Willem I trouwden hier. Op de derde plaats staat Londen, waar drie Oranjes, de stadhouders Willem II, Willem III en Willem IV huwden. De vierde plaats wordt gedeeld door Buren, Kleef en Dillenburg, die elk twee Oranjes zagen trouwen.

De overige 24 Oranjehuwelijken werden in uiteenlopende plaatsen gesloten. In Groningen bijvoorbeeld in 1659. Hier trouwde Henriette Catharina, dochter van Frederik Hendrik. Of in het Friese Franeker. Anna van Oranje, oudere zuster van bovengenoemde Emilia, was hier in 1587 de bruid van de stadhouder van Friesland. Omdat in de hoofdstad Leeuwarden te veel Spaansgezinden waren, had men uit veiligheidsoverwegingen besloten voor de bruiloft uit te wijken naar Franeker.

Andere plaatsen met één Oranjeverbintenis zijn: Sedan, Stockholm, Leipzig, Châtelleraut, Wassenaar en Rome (prinses Irene). Terzijde zij eraan herinnerd dat om politieke redenen de ouders van de bruid bij dit laatste huwelijk niet aanwezig mochten zijn.

Ook Amsterdam is slechts éénmaal het toneel van een Oranjehuwelijk geweest: in 1966 van Beatrix en Claus. Overigens waren het toen niet de Oranjes cq. prinses Beatrix die hardnekkig vasthielden aan de hoofdstad. De plaats van het huwelijk was een zaak van het kabinet-Cals en dit koos na enig getouwtrek voor Amsterdam – tegen de zin van koningin Juliana en prinses Beatrix die de voorkeur gaven aan Baarn.

Van huwelijken komen soms scheidingen, ook in de Oranjedynastie. Op het totaal van 45 verbintenissen zijn vijf echtparen uit elkaar gegaan. In het recente verleden betreft dit prinses Irene en prins Carel Hugo en haar zuster prinses Christina en Jorge Guillermo. De overige drie scheidingen zijn over drie eeuwen verdeeld. De bovengenoemde prinses Marianne, die een gearrangeerd huwelijk had gesloten zoals dat destijds gebruikelijk was, liet zich in 1845 scheiden van haar man, vooral wegens diens herhaaldelijke ontrouw. Maar ook het liefdeshuwelijk van Emilia en Emanuel bezweek. In 1626 kwam de scheiding tot stand. Prins Willem van Oranje ten slotte liet in 1571 het huwelijk met zijn tweede vrouw Anna hertogin van Saksen ontbinden. Zij had een verhouding aangeknoopt met haar juridisch adviseur en bracht nog in ditzelfde jaar een bastaarddochter ter wereld. Tot een officiële scheiding kwam het overigens niet. Wel verklaarde een commissie van geestelijken op grond van Anna's gedrag dat de prins volgens goddelijk en menselijk recht een andere tot zijn wettige vrouw mocht nemen. Dat deed de prins inderdaad: in 1575 huwde hij ten derde male. De sobere plechtigheid vond plaats in Brielle.

    • Reinildis van Ditzhuyzen