Voetbalrampen

Voetbalrampen zoals woensdagavond in Zuid-Afrika komen regelmatig voor, maar gelukkig is Nederland hiervoor nog gespaard gebleven. Voor rampen met dodelijke afloop tenminste, want in 1911 en 1950 ontsnapten toeschouwers op het nippertje.

Op 17 april 1911 speelde het Nederlands elftal in Amsterdam een interland tegen de Engelse amateurs. De toeloop was enorm. Een noodtribune was niet berekend op de grote drukte en stortte vlak voor aanvang in elkaar. Een aantal gewonden was het resultaat, plus een jongeman die op miraculeuze wijze aan een plank was blijven hangen op enkele meters hoogte. Toeschouwers die plots geen plaats meer hadden, zochten een plekje op een andere tribune, die reeds tot de nok was gevuld. Het was duidelijk dat ook die zou instorten, dus werd deze mensen de toegang geweigerd. Alleen naast het veld was nog ruimte, maar daar was het zicht niet optimaal.

Die bungelende jongeman in zijn benarde positie werd later beroemd als voetbalverslaggever: Ad van Emmenes zat rustig een krant te lezen, `toen een onheilspellend gekraak weerklonk en voor we beseften wat er gebeurde, was de tribune veranderd in een schamele ruïne van wrakhout, waartussen en waaronder een wriemelende mensenhoop poogde de vege lijven te redden'. Oranje verloor met 1-0, maar dat vond Van Emmenes wel goed zo: `Als onze ploeg een doelpunt zou hebben gemaakt, zou zonder enige twijfel de staantribune (die niet was bezweken, JvdV) de stoot niet hebben kunnen weerstaan.'

Op 10 april 1950 bezweken wél twee noodtribunes. Die dag speelde Vitesse uit Arnhem de promotiewedstrijd én streekderby tegen Rheden. Mede door een `glipgaatje', waardoor supporters tegen de regels in het stadion konden binnenkomen, was de noodtribune aan de Roosendaalseweg overvol. `Plotseling begon het overal om ons heen geweldig te kraken', zegt Arnhemmer Joop Mom in het boek `Monnikenhuize, afscheid van een voetbalstadion'. `De tribune gleed als het ware onderuit.'

Natuurlijk onderwierp de politie meteen de rest van het stadion aan een onderzoek, maar zij was net te laat. De noodtribune aan de Monnikensteeg-zijde, die al werd ontruimd, schoof in zijwaartse richting en viel op de grond. Uiteindelijk waren er twaalf gewonden, van wie één zwaar. Over de oorzaak is lang getwist. Vitesse werd beschuldigd van het toelaten van te veel mensen, maar wat vermoedelijk doorslaggevend is geweest, is het verkeerde gebruik van de noodtribunes. Eerder waren ze gebruikt om zitplaatsen te bieden tijdens een openluchtspel. Dat is veel minder belastend dan een voetbalpubliek dat massaal staat en springt.

Genoemde incidenten hebben als overeenkomst dat de noodtribunes de zwakke schakel waren. Maar er was nog iets héél vreemds: beide ongelukken vonden plaats op Tweede Paasdag. Kijk maandag dus uit waar u gaat zitten bij een voetbalwedstrijd.

jurryt@xs4all.nl

    • Jurryt van de Vooren