`Ruimen gebeurt te slordig'

Het vaccineren én het ruimen van vee gebeurt niet schoon en zorgvuldig genoeg, vindt de viroloog S.Barteling.

Of je nu ruimt of inent, het is een voorwaarde voor een efficiënte bestrijding van mond- en klauwzeer om snel en netjes te werken, vindt de viroloog S. Barteling, tot vorig jaar verbonden aan ID-Lelystad, het laboratorium waar de wetenschappelijke bestrijding en analyse van MKZ wordt uitgevoerd. Aangezien de zorgvuldigheid in Nederland een probleem is, bepleit hij beperkt ruimen en in de wijdere omtrek alleen inenten.

Helpt inenten wel? Gevaccineerde dieren kunnen het virus wel dragen en verspreiden.

,,Premier Kok en minister Brinkhorst zeiden dat gisteren ook. Dat heeft me vreselijk geërgerd. Ik tart ze om één geval te noemen waar een gevaccineerd dier de oorzaak is geweest van een uitbraak. Dat geval is er namelijk niet. Gevaccineerde dieren kunnen wel dragers zijn van het virus, maar ze scheiden hoogstens een kleine hoeveelheid af en tegelijk met antilichamen die het virus neutraliseren. Maar er zijn wél voorbeelden bekend, zoals op de Argentijnse pampa's, waar gevaccineerde kuddes die met MKZ in aanraking waren geweest, tussen andere, niet gevaccineerde dieren liepen. En die zijn niet ziek geworden.''

Het duurt een paar dagen voordat een vaccin effectief wordt. Wat is het risico in die eerste dagen?

,,Als je op een bedrijf gaat vaccineren, zie je vaak dat in de dagen daarna fullblown MKZ optreedt op het bedrijf: alle dieren worden ziek. De stal staat dan volop virus te blazen. Maar dat komt vaak om het inenten niet netjes gebeurt, door ongeoefende mensen. Ik heb beelden gezien dat steeds dezelfde naald wordt gebruikt. Als je in het begin een besmet dier hebt gehad, sleep je daarmee het virus de hele stal door. En er is altijd een risico, omdat je de dieren bij het inenten even moet vasthouden.''

Vergroot zo'n felle uitbraak in een besmet bedrijf niet het verspreidingsgevaar daarbuiten?

,,Als je heel netjes werkt – bijvoorbeeld bij de ontsmetting bij vertrek van de ploegen – beperk je die kans. Maar je kan het niet uitsluiten, er is altijd een risico van verspreiding door de lucht. Als je zo'n bedrijf hebt aan de rand van het gebied, moet je het gebied groter maken.''

Is het dan niet beter gewoon te vernietigen?

,,Aan het ruimen van besmette bedrijven ontkom je niet. Maar voor mij is het de afgelopen weken steeds prangender geworden dat het ruimen weer extra risico's vormt. Het gebeurt veel te nonchalant. Het materiaal wordt niet zorgvuldig ontsmet, je ziet niet altijd de noodzakelijke douchecabines bij de bedrijven. Het beste zou zijn als je mobiele destructiewagens zou hebben op de bedrijven zelf, zodat er geen vervoer nodig is naar de destructor (Rendac in Friesland, red). Mijn advies aan de ruimers: focus je op schoon en efficiënt ruimen op besmette bedrijven. Dat moet je direct doen, maar bij veel minder bedrijven. Dat grootschalige gedoe is geen manier om MKZ te bestrijden, dat vergroot de kans op vespreiding. In de wijdere omtrek moet je alleen inenten, omdat dit virus wel op grote schaal dragers vormt die niet ziek worden, maar het virus wekenlang onzichtbaar kunnen verspreiden. Europa zou daarom eigenlijk moeten staan juichen als je in heel Nederland inent. Dan is de brandhaard Nederland geblust.''