Geen vervalsing was Lernout & Hauspie te dol

Accountantskantoor KPMG heeft een vernietigend rapport gepubliceerd over de afgetreden managers van Lernout & Hauspie. Door vervalsing van gegevens misleidden zij de huisaccountant, beleggers en investeerders.

Vervalsing van contractdata, verborgen nevenovereenkomsten en geheime garanties aan licentiehouders. Het onderzoeksrapport van accountantsbureau KPMG over het in surseance verkerende Vlaamse spraaktechnologiebdrijf Lernout & Hauspie leest als een script voor een witteboordencrimi. Niets was het ex-topmanagement van het hightech-bedrijf uit Ieper te dol om accountants en beleggers om de tuin te leiden en zo de koers van het aandeel op de Nasdaq omhoog te stuwen. Een staflid van L&H in een e-mail aan een collega: ,,Ik reken op jouw juridische spitsvondigheid, zodat KPMG er niet over valt en de investeerder erover[heen] leest.'' En zo staat het KPMG-rapport vol met e-mails en vergadernotulen die uiterst belastend zijn voor leden van de ex-top van het bedrijf: oprichters Jo Lernout en Pol Hauspie, ex-directeur Gaston Bastiaens (ex-Philips België) en manager Nico Willaert. Zij stapten vorige zomer op na publicaties in The Wall Street Journal over mogelijke malversaties. Het KPMG-rapport is het eerste publieke document waarin de directe rol van de ex-top aan de kaak wordt gesteld.

`Huisaccountant' KPMG diende vorige week bij het Ieperse gerecht al een klacht in tegen de ex-top van L&H, omdat deze welbewust valse informatie zou hebben verstrekt. De nieuwe top van L&H zette het KPMG-rapport gisteren op de website om zo de aandeelhouders in te lichten, die op 27 april in bijzondere vergadering bijeenkomen. De Ieperse handelsrechter, die L&H begin van dit jaar surseance verleende, had dit in zijn vonnis uitdrukkelijk gevraagd. L&H topman Philippe Bodson kondigde vorige week na een onderzoek van PricewaterhouseCoopers in Zuid-Korea een aanklacht aan tegen de ex-manager van het Zuid-Koreaanse dochterbedrijf en vier lokale banken wegens fraude. Maar Bodson wilde niet zover gaan de ex-top van L&H zelf te beschuldigen.

Het gisteren gepubliceerde KPMG-rapport is echter vernietigend voor de ex-top. KPMG neemt onder meer de licentiecontracten onder vuur met de 19 zogenoemde `Language Development Companies' (LDC's), waar softwarepakketten voor uiteenlopende talen worden ontwikkeld. De opbrengsten van de licenties werden door L&H als omzet geboekt. Al eerder gaf L&H toe dat de bedrijfscijfers over 1998, 1999 en de eerste helft van 2000 ,,fouten en onregelmatigheden'' bevatten. Volgens het KPMG-rapport hebben Lernout, Hauspie, Bastiaens, Willaert en anderen ten onrechte verklaard dat er met licentiehouders geen geheime `nevenverbintenissen' bestonden. ,,Nadien is gebleken dat deze verklaringen volledig onjuist waren en dat het topmanagement of minstens bepaalde van haar leden daarvan zeer goed op de hoogte waren.''

KPMG noemt onder meer het voorbeeld van een licentie-overeenkomst van 8 miljoen dollar met de Arabische investeringsbank Capital Union. Volgens een door Hauspie en een representant van Willaert getekende nevenovereenkomst verbond L&H zich het gehele bedrag van 8 miljoen dollar plus een extra vergoeding van 1,25 miljoen dollar terug te betalen indien Capital Union niet in staat zou zijn de twee geplande LDC's van de grond te krijgen. Hierdoor had de 8 miljoen dollar nooit als omzet mogen worden geboekt. KPMG wijst ook op door Hauspie, Lernout en Willaert ondertekende nevenovereenkomsten die onlangs boven water kwamen in een rechtszaak in Singapore. KPMG constateert ook gesjoemel met de taakverdeling tussen L&H en LDC's, waarbij L&H in strijd met de licentiecontracten bepaalde diensten voor eigen rekening nam.

Uit interne documenten van L&H blijkt volgens het KPMG-rapport dat werknemers van L&H zich afvroegen of KPMG met de licentiecontracten niet bewust werd misleid. KPMG citeert ook uit een e-mail over manager Nico Willaert: ,,Nico: geen probleem, eens LDC up en running en de activiteiten gefactureerd worden: dan komt KPMG niet naar de binnenkant kijken.'' KPMG spreekt ook over de ,,courante praktijk'' van het antidateren van contracten om omzet in een bepaald kwartaal te laten plaatsvinden. Zo wordt gerefereerd aan een e-mail uit juli 1999 van co-voorzitter Lernout aan directeur Bastiaens met een afschrift aan co-voorzitter Hauspie.

In het rapport staat ook dat Bastiaens doelbewust klanten inschakelde om mee te werken bij het misleiden van KPMG. De topman van de belangrijkste Zuid-Koreaanse klant schreef op 22 juni 2000 in een e-mail aan Bastiaens over ,,opeenvolgende pogingen ons te overtuigen één en ander door de vingers te zien wanneer uw jaarlijkse audit werd gehouden door KPMG''.

KPMG ligt intussen zelf ook onder vuur. Vorige week dienden aandeelhouders van L&H in de VS een klacht in, omdat KPMG bij de controle ,,moedwillig'' audit- en boekhoudnormen zou hebben geschonden. Volgens adviesbureau Deminor, dat bijna 10.000 kleine aandeelhouders vertegenwoordigt, kiest KPMG nu welbewust voor de ,,tegenaanval'' om zich tegen mogelijke claims in te dekken. Veel aandeelhouders vinden dat KPMG nooit de voorgelegde jaarverslagen had mogen goedkeuren.

TEKST RAPPORT

www.nrc.nl/Economie

    • Hans Buddingh'