Een heks voor op de brandstapel

Van gevierde professionals zijn analisten na een jaar van koersdalingen de paria's van het beleggende publiek geworden. Heks gezocht voor brandstapel, en die heks is de aandelenanalist. Hij wordt verdacht van kuddementaliteit, en belangenverstrengeling met andere afdelingen van de bank waar hij voor werkt, die de geanalyseerde bedrijven liever te vriend houden. Waardoor adviezen structureel te positief zijn. Nu moeten aandelenanalisten en andere (rente, valuta, macro) analisten wel goed uit elkaar worden gehouden. Bij die laatsten speelt belangenverstrengeling zelden of nooit. En onder aandelenanalisten zijn nu eenmaal, net als in elk ander beroep, goede en minder goede.

De belegger zal moeten leren dat hij, naast aan stock-picking ook aan analyst-picking zal moeten gaan doen. Hij was gewaarschuwd. In het decembernummer van Economisch Statistische Berichten van 1998 concludeerde financeel adviseur Carel Peters uit onderzoek al dat adviezen van aandelenanalisten nauwelijks toegevoegde waarde hebben. Wie naar de adviezen rond het aandeel KPN, hét volksaandeel van de laatste jaren, kijkt, moet concluderen dat de stelling van Peters in dit geval standhoudt. Bloomberg, een financiële nieuwsdienst, houdt die adviezen bij. Wie het gemiddelde analistenadvies over de tijd volgt, komt op ontluisterende resultaten. Het gemiddelde advies stijgt tussen de zomer van 1999 van houden richting kopen, maar valt in november weer wat terug. Juist op dat moment begint KPN aan zijn eerste grote stijging, die het aandeel van rond 25 naar 50 euro tilt begin januari. Het gemiddelde advies volgt in het kielzog. Vrijwel elke analist adviseert te kopen. Credit Suisse First Boston geeft op 7 maart zelfs een `strong buy', drie dagen voordat KPN zijn koersrecord bereikt op een slot van 73,46 euro. Daarna begint het kelderen, maar het gemiddelde koopadvies bereikt pas in mei, als KPN rond 55 euro noteert, zijn hoogtepunt. Société Générale, een Franse bank, geeft op dat moment nog een `strong buy'-advies. Pas op 1 oktober, de koers is inmiddels verder gehalveerd naar 25 euro, signaleert Bloomberg het eerste verkoopadvies van een analist. Het gemiddelde advies valt terug naar `houden', maar stijgt vervolgens weer, terwijl de koers van KPN verder wegvalt naar onder 17 euro, waarvoor een emissie wordt gedaan. De rest is bekend: KPN schommelt al een tijdje tussen 10 en 15 euro. Het gemiddelde analistenadvies is ook dit jaar echter nooit onder `houden' geweest. Aanmaakhout, iemand?

    • Maarten Schinkel