`Compromis privatisering stap vooruit'

De privatisering van de regionale stroombedrijven had wel een beetje liberaler gekund, maar de felheid waarmee de bedrijven reageren is ongekend en betreurenswaardig, vindt VVD-politica Hella Voûte.

Slappe knieën zou ze hebben. Ze zou te veel aan de hand van de PvdA hebben gelopen. Ze zou een geslaagde privatisering van de regionale stroombedrijven hebben geblokkeerd. Economisch specialist Hella Voûte (VVD) heeft de kritieken van de stroomsector allemaal gelezen en zich erover verbaasd. ,,Niemand heeft mij gebeld en gevraagd hoe het nu echt zit'', verzucht het Kamerlid in haar werkkamer. Toen vorige week duidelijk werd dat coalitiepartners PvdA, VVD en D66 een compromis hadden bereikt over de privatisering van regionale stroomnetwerken, barstte de kritiek los. Kern van het compromis is dat de overheden (gemeenten en provincies) `om niet' in bezit blijven van het netwerk (het `kale' juridische eigendom) en dat tot 2004 een minderheidsbelang van het economisch vruchtgebruik geprivatiseerd mag worden.

PvdA'er Ferd Crone, tevreden met het bereikte resultaat, stak niet onder stoelen of banken dat hij de VVD toch maar mooi van een verdergaande privatisering had afgehouden. Voûte haalt haar schouders op. ,,Er is in ieder geval een stap gezet. Als we geen compromis hadden gevonden, was er nog steeds een Kamermeerderheid tegen privatisering an sich geweest en had iedereen nog veel langer moeten wachten. De waarborgen die nu in de wet staan, zijn goed voor bedrijf en publiek, dat is het belangrijkste.''

De energiebedrijven beweren nu dat zij, bij eventuele verkoop aan buitenlandse geïnteresseerden, een groot deel van hun marktwaarde verliezen omdat zij het netwerk niet bezitten. Deze week nog uitte Remu-directeur De Visser in deze krant zijn ongenoegen over de wetswijziging. ,,Onzin'', zegt Voûte. ,,Vergelijk het met de erfpacht in Amsterdam. Daar moet je betalen voor het gebruik van de grond, maar ondanks dat is Amsterdam nog steeds een aantrekkelijke vestigingsplaats voor internationale bedrijven. Bij erfpacht moet je nog betalen, bij de stroomnetwerken mogen de distributiebedrijven gratis op het net.''

Voûte verwijt de energiebedrijven dan ook `oud-monopolistische trekjes' in hun reactie op de wijziging van de privatiseringsvoorstellen. ,,Ze hebben het te lang zwart-wit bekeken. Altijd gedacht: als wij maar genoeg aandacht vragen bij de Kamerleden dan krijgen we onze zin wel.'' Ook in PvdA-kringen klinkt verbazing over de opstelling van de bedrijven. ,,Ieder bedrijf op de vrije markt heeft meerdere scenario's klaarliggen. Vreemd dat de energiesector dat niet heeft gedaan'', liet Crone onlangs weten.

De waarborgen die in de wet zijn opgenomen garanderen volgens Voûte uiteindelijk goed netbeheer. ,,Energiebedrijven moeten klantvriendelijk zijn, de markt in de gaten houden, anticiperen. En als ze het toch niet goed doen, stuurt Jorritsma ze gewoon het bos in.''

Voûte zegt letterlijk dag en nacht te zijn platgebeld door de bedrijven. ,,Om twaalf uur 's nachts, in het weekend, vanuit Groot-Brittannië, Frankrijk, Duitsland. Overal waar ze waren, wisten ze me altijd te vinden. En nu de beslissing genomen is, hoor ik ze niet meer. Ik lees alleen maar klachten en rampverhalen. Onbegrijpelijk en op zijn zachtst gezegd storend.''

In tegenstelling tot Crone houdt Voûte nadrukkelijk de mogelijkheid open om na 2004, als de markt voor stroom volledig is vrijgegeven, nog een stap te nemen in de privatisering. ,,Uiteindelijk zou je de aandelen kunnen onderbrengen in een administratiekantoor, met gecertificeerde aandelen, dus niet meer bij de overheden. Maar 2004 is nog ver weg, er kan nog veel gebeuren tot die tijd.''

    • Egbert Kalse