`Arbodiensten te passief'

Arbodiensten zouden te weinig doen om zieke werknemers uit de WAO te houden. `De overheid moet prikkels inbouwen.'

Werkgevers zijn ,,kortzichtig'', zegt directeur van de Arbo Unie Dick van der Laan. De meesten kopen minimale bedrijfsgezondheidszorg in, ofwel arbodienstverlening. Zo voldoen ze net aan de wettelijke verplichting om arbozorg voor hun werknemers in te huren.

Maar goedkoop is duurkoop. Arbo Unie deed een proef met vijfhonderd zieke werknemers in de vervoerssector. Die kregen al na twee weken een eigen reïntegratiemanager die snel de zorg regelde die ze nodig hadden, van fysiotherapie tot psychologische begeleiding. Als de werkdruk te hoog was ging een maatschappelijk werker met het bedrijf praten. De verzuimduur daalde 25 tot 40 procent.

Vorig jaar rond deze tijd was econoom Dick van der Laan nog hoge ambtenaar op het ministerie van Economische Zaken. Nu staat hij zijn nieuwste product `Alert' aan te prijzen in een zaaltje met gifgroen geblokte vloerbedekking in De Bilt. Alert is ,,hoogwaardige'' arbo-dienstverlening. ,,En daar wil de klant best voor betalen'', houdt Van der Laan zijn accountmanagers voor.

Arbo Unie is met een jaaromzet van 450 miljoen gulden marktleider op het gebied van arbodiensten. Van der Laan maakte de overstap naar het bedrijf omdat er, anders dan vroeger, ,,kapitaal is in overvloed, en arbeid nu schaars is. Menskrachtbeleid is de key-market van de toekomst''.

Op dit moment ligt de key-market echter flink onder vuur. In opdracht van de werkgevers begeleiden arbodiensten zieke werknemers, voorafgaand aan de WAO-keuring. Maar in de praktijk gebeurt er dat eerste jaar weinig. Daardoor belanden veel werknemers onnodig in de WAO.

Binnenkort zal de commissie-Donner advies uitbrengen over deze kwestie. Van der Laan wil er graag zijn visie aan toevoegen.

,,Ik werk hier nu tweehonderd dagen, en ben terechtgekomen in een markt die niet rijp is. Arbodiensten doen veel aan symptoombestrijding. Ze concurreren vooral op de prijs, weinig op kwaliteit.''

Het negatieve beeld van de arbodiensten, vindt Van der Laan, wordt vooral bepaald door de `minimumpakketten' die ze verkopen, voor een lage prijs. ,,De overheid heeft niet genoeg kwaliteitseisen gesteld en onvoldoende financiële prikkels ingebouwd.''

De wet Pemba, waardoor werkgevers meer premie moeten bepalen als hun werkgevers de WAO in stromen, werkt volgens Van der Laan onvoldoende. ,,Er moeten fiscale regelingen komen, zodat werkgevers in de gezondheid van hun werknemers gaan investeren.''

De loonkosten die nu gemoeid zijn met de gezondheid, zoals de premies voor de ziektewet en de WAO, beslaan jaarlijks 35 miljard. De arbomarkt heeft een totale omzet van 1,5 miljard. Werkgevers geven jaarlijks gemiddeld 180 gulden per werknemer uit. Veel te weinig, vindt Van der Laan. ,,Als je echt iets wilt bereiken, moet dat omhoog. Dat verdient de werkgever terug.''

Onlangs becijferde het onderzoeksinstituut Nyfer dat jaarlijks 11 miljard aan WAO-gelden bespaard kan worden als alle bedrijven zo'n 800 gulden per werknemer besteden. Als de verhoogde arbeidsproductiviteit wordt meegerekend, levert het zelfs 31 miljard op. Er zou toezicht moeten komen op de private arbodiensten, vindt voorzitter van het College van Toezicht Sociale Verzekeringen T. Witteveen. Maar dat gaat Van der Laan te ver. ,,Voor de klant moeten wij transparant zijn, de concurrentie moet het werk doen. Dat werkt, mits er goeie prikkels komen.''

    • Mariël Croon