Naar huis

DE AMERIKANEN kunnen opgelucht ademhalen. President Bush en de zijnen zijn zonder veel kleerscheuren er in geslaagd de bemanning vrij te krijgen van het verkenningsvliegtuig dat vorige week zondag een noodlanding maakte op het Chinese eiland Hainan. In een brief die gisteren werd bezorgd bij het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken betuigt de Amerikaanse regering haar ,,oprechte spijt'' over het verongelukken van een Chinese straaljagerpiloot die met zijn toestel het Amerikaanse vliegtuig raakte. De Chinese regering wordt gevraagd de Amerikaanse gevoelens aan het Chinese volk en aan de familie van de vlieger over te brengen. De spijtbetuiging heeft ook betrekking op het feit dat het Amerikaanse toestel het Chinese luchtruim binnendrong zonder dat daarvoor toestemming was gevraagd.

Hoewel in de Chinese vertaling van de brief anders wordt gesuggereerd, hebben de VS niet de schuld voor het incident op zich genomen. Het Amerikaanse toestel schond in deze lezing het Chinese luchtruim na de botsing – toen er dus sprake was van een noodsituatie. De VS erkennen dat China bij voorgenomen vervolgberaad over het achtergebleven toestel en over het voorkomen van dit soort incidenten, de verkenningsvluchten zelf aan de orde wil stellen.

DE INDRUK wordt gewekt dat het incident hiermee is gesloten. Business as usual, zoals ook blijkt uit de klacht over Chinese schendingen van de rechten van de mens, die de Amerikanen juist gisteren bij de VN-commissie voor de rechten van de mens in Genève hebben ingediend – overigens een jaarlijkse traditie. Aan de diplomatieke oppervlakte hebben de gebeurtenissen van de afgelopen anderhalve week geen consequenties, niet in positieve, niet in negatieve zin.

Op het spel stonden zaken als China's onbelemmerde toetreding tot de Wereld Handels Organisatie (WTO), meer specifiek de handelsrelaties met Amerika, de samenwerking in APEC (de Azië-Pacific Economische Raad), een bezoek van Bush aan Peking komende herfst en, niet het minste, het Chinese gastheerschap voor de Olympische Spelen van 2008 (waarover deze zomer wordt beslist). Op dit schaakbord lijken geen stukken verschoven. Het wachten is nu op het volgende cruciale moment: een Amerikaanse beslissing later deze maand over wapenleveranties aan Taiwan. Ook zonder het vliegincident zou dit een beslissend signaal zijn geworden over de stand van zaken in de wederzijdse betrekkingen op langere termijn.