KL612: `Oliepot waar alle bijen op afzoemen'

Een delegatie van de FNV onder aanvoering van José Smeets en Lodewijk de Waal op werkbezoek op Schiphol. ,,Dit is een dienstrooster voor robotten. Beetje olie er in en verder werken. Maar nu jullie hier zijn lopen er drie keer zo veel mensen rond het vliegtuig.''

Kwart over acht, vanmorgen. De KL612 komt binnen op pier F9. ,,Een oliepot waar alle bijen op afzoemen'' had een KLM-medewerker al tegen de delegatie van de FNV gezegd. Mannen in blauwe pakken, snelle karretjes en een vrachtwagen met lopende band zoemen op de Boeing 747 af. Het werk gaat beginnen. Uitladen, schoonmaken en bijtanken, het moet allemaal met een uurtje klaar zijn. En dan staat vijftig meter verderop ook nog een ander vliegtuig dat zo `uitgaat'.

,,Nu jullie hier zijn, lopen er drie keer zoveel mensen rond het vliegtuig. Heel toevallig'', roept een man met diepe rimpels en doorlopen ogen naar bestuurder José Smeets van FNV Bondgenoten. Samen met FNV-voorzitter Lodewijk de Waal en vice-voorzitter Kitty Roozemond is ze op werkbezoek op Schiphol. Tussendoor belt De Waal met collega's over de treinstaking. ,,Ik zit hier tussen journalisten dus mijn reactie is wat beperkt'', zegt hij. Later krijgt hij vragen over NS. De Waal antwoordt: ,,In het paasweekend moeten de onderhandelaars maar in een kamertje worden opgesloten tot er witte rook uitkomt.''

De aanleiding voor het werkbezoek is de FNV-campagne Bij de Tijd. Doel is om meer aandacht te krijgen voor de alles wat met werk en tijd te maken heeft: overwerk, werkdruk, te zware dienstroosters. Uit een onderzoek van de FNV blijkt dat de Nederlandse werknemer negen procent meer werkt dan volgens zijn contract is vastgelegd. Dat wordt in een kwart van de gevallen niet of slechts gedeeltelijk betaald.

Het overwerk op Schiphol valt mee. De diensten zijn vast ingedeeld. Maar als er iemand ziek is, dan is ,,het hard buffelen'', zegt bestuurder Schaap.

Bij de KL612 kijkt de man met de diepe rimpels en de doorlopen ogen vinnig. ,,De FNV moet eens iets aan de dienstroosters doen''. Hij zwaait druk met zijn armen. C. Overink staat op zijn borst. Hij heeft de leiding over zes platformmedewerkers die een vliegtuig moeten afhandelen.

Overink pakt zijn agenda en hij wijst naar zijn voorhoofd. ,,Dit is een dienstrooster voor robotten. Beetje olie er in en verder werken.'' De platformmedewerkers beginnen vier dagen om zes uur 's ochtends, dan een dag vrij en weer om zes uur beginnen, of om half elf 's avonds. Maar één weekend om de drie weken zijn helemaal vrij. ,,Ik ben 57 en loop nog steeds nachtdiensten'', roep hij. ,,De FNV zou dat regelen. Maar er is nooit iets aangedaan''. Bestuurder José Smeets probeert er tegen in te gaan, maar ze krijgt nauwelijks de kans. Later weer in de bus, zegt ze tegen De Waal. ,,Net nu is deze man er. Hij verstoort ook altijd de ledenvergaderingen.''

In bagagekelder is het spitsuur. 's Ochtends zijn er veel transfervluchten op Schiphol. De bagage moet dan snel worden overgebracht naar andere toestellen. Op de kilometerslange lopende banden liggen honderden koffers. Teamleider C.D. Lie geeft uitleg. ,,Ik versta er niets van'', zegt Kitty Roozemond. Het is een enorm lawaai in kelder. De werknemers werken vier uur achter elkaar. Ze zien dan geen daglicht.

Een kale jongen staat bij een lopende band. Werkdruk? ,,Valt wel mee.'' Andere problemen? ,,Valt wel mee.'' Hij wil zich verder niet ,,op glad ijs begeven''.

In de bagagekelder werken veel buitenlanders. ,,Meer dan 45 nationaliteiten'', zegt Lie. Er breken geregeld korte, wilde acties uit, vertelt FNV-bestuurder Smeets. Er is een groot tekort aan personeel. Uitzendkrachten zijn moeilijk te krijgen. Afgelopen weekend waren er twintig man te weinig. Een team gooide het werk neer. Na wat toezeggingen van de leiding ging de groep weer aan het werk. Zo gaat het vaak. Het ziekteverzuim is hoog: 14 procent. Maar een paar jaar geleden was het nog hoger: ruim 18 procent.

Voor de vakbond is het moeilijk iets aan de zware omstandigheden te doen. ,,Hier is de vakbondpresentie hoog. Daardoor gebeurt er al relatief veel'', roept De Waal boven de herrie uit. ,,Dat is bij andere bedrijven wel anders, weet hij. ,,Tijd is voor veel werknemers belangrijker dan geld'', zegt De Waal als de delegatie in rustiger ruimte is aangekomen. Misschien geldt dat voor de meesten niet op korte termijn. Want in de bagagekelder verdienen de werknemers net boven het minimumloon, 2400 gulden is niet veel. ,,Maar als ze merken dat het te zwaar wordt, dat hun rug versleten raakt, worden de werktijden steeds belangrijker.''

    • Herman Staal