Joop Zwart

Max Pam begint zijn rubriek over burgemeester Mans van Enschede (NRC Handelsblad 23 maart) met enkele passages over een `raar blaadje', De Uitkijk, waaraan zijn vader zou hebben meegewerkt met stukjes die gepubliceerd werden onder het kopje `Berichten uit Absurdistan'.

Ik denk dat Max Pam enkele zaken door elkaar haalt. De Uitkijk ontstond in Haarlem als illegaal blad en bleef na de oorlog doorbestaan. Het werd een blaadje vol flauwe grappen dat oudere lezers zich kunnen herinneren als een orgaan met een groen omslag dat men inzag bij de kapper.

In 1970 nam de publicist Joop Zwart met steun van onder anderen Annie Adama van Scheltema (oud-bibliothecaresse van het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis) het blad en de bijbehorende uitgeverij over.

Uitgeverij De Uitkijk gaf onder meer het gestencilde blaadje Nieuwsbrief uit Absurdistan uit waarin (hoofd)redacteur Joop Zwart alles neersabelde wat in zijn ogen links en dus verdacht was.

De ex-communist Zwart schoof in zijn boeiende en avontuurlijke leven naar uiterst rechts op. De laatste maal dat hij in de landelijke pers aandacht kreeg, was als `perschef' van mevrouw F. Rost van Tonningen, in de kranten veelal aangeduid als `de zwarte weduwe'. Zwart, die in de Spaanse Burgeroorlog tegen Franco vocht en tijdens de Tweede Wereldoorlog de kampen Sachsenhausen (waar hij tientallen Nederlanders het leven redde, onder wie zijn latere schoonvader Koos Vorrink) en Bergen-Belsen overleefde, heeft mij tijdens tientallen gesprekken over zijn wederwaardigheden verteld. Ik probeer nu zijn biografie te schrijven. Max Pam was ook eens Zwarts gast en het resultaat daarvan was een uiterst leesbaar, twee pagina's beslaand vraaggesprek in Vrij Nederland van 6 augustus 1977. Daarin wordt Zwarts Nieuwsbrief uit Absurdistan genoemd, compleet met postbusnummer, wat Zwart als vriendendienst vast heeft gewaardeerd.