Eigen pils eerst

Nederland is Heineken. Vraag een willekeurige bierliefhebber in het buitenland een Nederlands biertje te noemen en hij zal je herinneren aan de mondiale zegetocht van het Amsterdamse biermerk. Stel dezelfde vraag over een Belgisch of Duits biertje en je zal veel uiteenlopender antwoorden krijgen. Onze zuider- en oosterburen kennen dan ook een veel grotere verscheidenheid aan (regionale) brouwerijen. Maar ook Nederland kent meer brouwerijen dan de supermarktschappen ons doen geloven.

Bierbrouwen is van oudsher een lokale traditie. Al eeuwen geleden kenden bijvoorbeeld Haarlem, Gouda en Leiden hun eigen `stadsbier'. Nadat deze in de loop der tijd zijn verdwenen of opgekocht door de grote brouwerijen zien we de laatste tijd weer een kleine opleving in het plaatselijk bier. In Amsterdam hoef je echt geen Amstel of Heineken te drinken om lokaal bier te proeven. De bieren van brouwerij 't IJ (o.a. `natte' en `zatte') zijn bijvoorbeeld zeer populair. En wie eens een hoofdstedelijke versie van het Keulse `kölschbier' wil proberen, kan terecht in de met koperen brouwketels gevulde stadsbrouwerij Maximiliaan. Vraag dan vooral om een Bethaniënbier.

Het is jammer dat weinig Nederlandse speciaalbieren de stads- of provinciegrenzen overschrijden. Waar een beetje fatsoenlijk café een groot aantal Belgische bieren op de kaart heeft staan, blijft het stevig zoeken naar een `ander' Nederlands biertje. En juist voor de liefhebber van de Belgische speciaalbieren loont het de moeite eens verder te zoeken naar de Nederlandse variant. De dorstige bierdrinker, benieuwd naar bier van eigen bodem, heeft dus maar enkele opties: op zoek gaan naar een goed biercafé, linea recta naar een bierspeciaalzaak of de brouwerijen zelf bezoeken.

De laatste optie is veruit de leukste. Zelf brengen we een bezoek aan een van de kleinste brouwerijen van Nederland: brouwerij 't Vølen in Volendam. Gelegen op een industrieterrein in het dorpje komen we geen gecomputeriseerde productielijn tegen, maar veel handwerk in een paar zaaltjes: enkele ketels die 500 liter bier per keer kunnen brouwen, zakken mout die nog met de hand de schrootmolen doorgaan alvorens ze, na de gisting, met de hand gebotteld worden. Het totale personeelsbestand: drie man. Het aanbod: acht soorten ambachtelijk bier, waaronder het `palinckbier' (naast de logische verwijzing tevens een samentrekking van de Belgische biermerken PALm en konINCK) en het zware østerbier (Volendams voor klompenbier à 9,6 procent alcohol). En zo blijkt na een kleine proeftafel: zeer smakelijk bier.

De Volendamse brouwerij is zeker niet de enige die tekst en uitleg verschaft over het brouwproces aan haar gasten. De meerderheid van de Nederlandse kleine brouwerijen heeft de bezoeker het nodige vermaak te bieden. Een (groeps)rondleiding door de brouwerij behoort bijna altijd tot de mogelijkheden. Wie dorst krijgt tijdens de rondleiding komt ook vaak een proeftafel tegen. Veel kleine (stads)brouwerijen zijn gelieerd aan een restaurant of café. Bij De Pilgrim in Rotterdam kan je niet alleen eten en drinken, er kan zelfs worden getrouwd. De Friese brouwerij `Us Heit' heeft een klein biermuseum. En stadskasteel Oudaen in Utrecht is een schitterende plek om wat te drinken. Al is het een kop koffie.

Zo kan de bierliefhebber een kleine bierreis maken door heel Nederland. Op Texel heeft hij de keuze uit acht bieren, van Texels wit tot Texels Bockbier. Eenmaal in Friesland kan de liefhebber zich bij `Us Heit' wagen aan het ongefilterde `Buorrenbier'. In Groningen drinken we een `Grunn Blond' van de Groningse Stadsbrouwerij. Bij de Scheldebrouwerij haal je natuurlijk een flesje `de zeezuiper' en in Uithoorn een blond biertje bij brouwerij De Schans. Of sla een Gooische moordenaar of een Haarlems Jopenbier achterover.

Veel uniformiteit onder deze kleinere bieren is er overigens niet te vinden. Gefiltreerd, ongefiltreerd, alcoholvrij tot een stevige 10 procent, amber, blond, tarwe of bok en de een met een bijna kinderlijk etiket tot de meer vormgegeven soorten. De namen zijn nog het leukst. Een kleine opsomming: Grof Geschut, Erik de Noorman, Dobbele Java, Maximator, Karthuizer Ipso Facto en, als brouwerij, Erve Kots.

Bierbrouwerij 't Vølen, Morseweg 12, Volendam. Bezoek met minimaal 6 personen en op afspraak. Tel: 0299-361580. www.bierbrouwerijvolendam.nl. Ook bij veel andere brouwerijen is reserveren noodzakelijk. Zie voor een overzicht aan websites van de meeste genoemde brouwerijen: bier.pagina.nl.

    • Tijn Kramer