Con op zijn Hollands

Je kunt het zo gek niet bedenken of er bestaat een club van. Wereldreizigers, bonsai-fans of biografen, allemaal hebben ze zich verenigd. Deel 17 in een serie: de tweetalige Pols des Riens.

`Papa, jij spreekt Nederlands. En Mama Frans. Dan zijn wij dus eigenlijk Belgen', stelde de 5-jarige Thomas Riksten onlangs voldaan vast. Hij had daarmee op een vindingrijke manier de verwarring rond zijn identiteit opgelost, maar hij zat er geografisch wel een beetje naast: zijn moeder is Frans, zijn vader Nederlands en de familie Riksten woont in Hoofddorp.

Thomas, die tweetalig wordt opgevoed, is een van de bijna veertig kinderen die lid zijn van de Frans-Nederlandse kinderclub Les Pols Des Riens, wat in Polderfrans zoiets als Polderlanders betekent. Vertaalster en Française Nathalie Riksten-Tramblin richtte de club twee jaar geleden op, met als doel haar zoon Thomas en andere Frans-Nederlandse kinderen uit de buurt van Haarlem een Franse omgeving te verschaffen, waar ze zich Frans mogen voelen en de taal kunnen praktiseren.

Bijna alle veertig kinderen van de groep krijgen een tweetalige opvoeding. Met hun Nederlandse ouder praten ze Nederlands, met de Franse Frans, maar thuis grijpen ze vaak terug op het Nederlands, tenslotte is dat de taal die ze het meest om zich heen horen. Bovendien weten ze dat hun Franse moeder of vader dat ook best verstaat. Van de ouders van de Pols des Riens weten ze dat niet zeker, aldus Nathalie Riksten. Soms ontstaat thuis een mengelmoestaaltje, vertelt de Franse Catherine van Niel. ,,Mijn zoon van vier plakt Franse woorden in een Nederlandse zin: `Ik wil pâtes manger' (pasta eten, C.W.), zegt hij bijvoorbeeld.''

Eens in de twee weken, op zaterdagochtend, moet hij net als alle andere Pols des Riens correct Frans spreken, althans dat is de bedoeling van de jeugdvereniging. In het clubhuis in Hoofddorp ruziën de kinderen daarom in onvervalst Frans om de dominostenen, ze leggen Franse woorden bij het scrabbelen, kleuren zoet met Franse viltstiften en knuffelen de jongste telg, de vier weken oude Loïc, liefst op zijn Frans.

Vlak na de zomervakantie in Frankrijk is Thomas' Frans heel behoorlijk, maar naarmate het schooljaar vordert, neemt het af, constateert Riksten. Wat ontbrak was een omgeving waarin hij de taal kon oefenen. Ze liep al langer rond met het idee een groep op te richten zoals de Amerikaanse en Engelse playgroups die ze kende van een mailinglist over tweetaligheid, waarop ze geabonneerd was, want ze vindt het belangrijk dat haar zoon zich in het Frans leert uitdrukken. ,,Hij moet met zijn familie kunnen praten en zijn wortels liggen toch ook in Frankrijk.''

Haar plan voor een Frans-Nederlandse speelgroep kreeg vastere vorm in de plaatselijke supermarkt, waar ze aan de praat raakte met een Franstalige moeder die evenals zij haar kinderen tweetalig probeert op te voeden. De vrouwen bleken beiden nauwelijks te beschikken over francofone kennissen, zodat hun kinderen haast nooit Frans spraken. Een Frans-Nederlandse club moest daar verandering in brengen.

Les Pols des Riens mag een jeugdvereniging zijn, ook de ouders, overwegend gemengde stellen, zoeken graag de gezelligheid van de land- en lotgenoten die met hun kinderen meekomen, op. ,,De ouders blijven meestal heel lang na'', zegt Nathalie Riksten.

Het zijn vooral Françaises die de bijeenkomsten frequenteren, maar ook mannen zijn welkom. De vrouwen volgden hun Hollandse echtgenoten naar Nederland, kregen kinderen en zagen zich gesteld voor het probleem hoe hun kinderen het Frans bij te brengen in een overwegend Nederlandstalig milieu.

Hoe vertel je bijvoorbeeld Chirac in het Frans dat hij een engerd is? Tegen wie kun je straffeloos zeggen dat hij con is en wanneer kun je het beter houden op Monsieur, vous m'étonnez. Riksten: ,,Ik probeer alle registers aan te bieden, van argot, het Franse bargoens, tot hoog Frans, maar als ik mijn zoon op vakantie in Frankrijk met andere jongens bezig hoor, moet ik constateren dat zijn Frans een ander Frans is dan dat van leeftijdgenoten. De context is anders. Thomas leert van mij vooral de taal van volwassenen.''

Les Pols des Riens komen eenmaal in de twee weken bij elkaar in Hoofddorp. Inl op de website (http://home.wxs.nl/ñatmart/), waar ook interessante links voor Frans-Nederlandse huishoudens. Aanmelden voor de wachtlijst via e-mail naar natmart@wxs.nl.

    • Chris van de Wetering