PGGM ziet buffers snel slinken door koersval

De financiële positie van PGGM, pensioenfonds voor zorg en welzijn, is vorig jaar verslechterd. Door de aandelenmarkt en door eigen toedoen.

Pensioenfonds en superbelegger PGGM probeert uit alle macht meer rendement uit zijn vermogen van 115 miljard gulden te persen en minder risico te lopen, al lijkt het op de kwadratuur van de cirkel. PGGM verzekert de oudedagsvoorziening van 896.800 werkers in zorg en welzijn en 128.200 gepensioneerden.

Het feest op de financiële markten was vorig jaar plotseling voorbij, looneisen nemen nu toe en inflatie steekt weer de kop op. Juist inflatie verteert financiële vermogens. ,,Dat kost echt geld'', zei directievoorzitter D. de Beus gisteren bij de presentatie van het jaarverslag.

Vorig jaar is de financiële positie van het fonds, de nummer twee (achter ABP) in Nederland en Europa, al danig verslechterd. De verhouding tussen het opgebouwde vermogen en de toegezegde pensioenen (dekkingsgraad) verslechterde met 15 procentpunt, van 151 naar 136 procent. Geen reden voor paniek, maar wel tekenend voor de snelheid waarmee de koersval begint te bijten. Het streven nu is ten minste 130 procent.

Vorig jaar was het rendement op de beleggingen 3,4 procent, bijna tweederde minder dan wat PGGM op langere termijn beoogt. In het eerste kwartaal was het totale rendement zelfs negatief: min 4 procent. De waarde van de beloofde pensioenen stijgt veel harder. Daardoor slinkt het vermogensoverschot (de zogeheten buffers) dat PGGM de afgelopen jaren dankzij formidabele winsten op de omvangrijke aandelenportefeuille heeft opgebouwd.

Maar niet alleen de terugval op de aandelenmarkten hakt erin. Het fonds zelf helpt ook een handje, doordat vorig jaar verschillende voorwaardelijke pensioenbeloftes zijn omgezet in absolute toezeggingen. Dat kost meer dan 6 miljard gulden. En als een toezegging hard is, moet daarvoor geld worden gereserveerd en slinken de financiële buffers nog een keer.

Tegen de achtergrond van de afnemende buffers wil PGGM de risico's in de beleggingen temperen, maar de rendementen opvijzelen. Het bestuur van het fonds, dat bestaat uit werkgevers en werknemers uit zorg en welzijn, heeft besloten alle wisselkoersrisico's af te dekken. De neutralisatie van deze categorie risico's moet PGGM in staat stellen hogere rendementen te behalen door meer geld te steken in beleggingen met meer rendement, maar ook meer financieel risico. ,,Valuta zijn op langere termijn geen zelfstandige bron van rendement, wel van risico'', zei directeur beleggingen R. Munsters.

Deze strategie brengt PGGM op nieuwe markten. Zo is het fonds inmiddels de grootste belegger in grondstoffen ter wereld. Vorig jaar kocht PGGM via papieren transacties voor bijna 8 miljard gulden commodities, en het fonds verkocht ook weer ruim 3 miljard. Het rendement van 12 procent was vrijwel het spiegelbeeld van het negatieve rendement op aandelen van 4,4 procent.

PGGM verkocht voor 11 miljard gulden aandelen en stak het geld, behalve in grondstoffen, vooral in participaties in niet-beursgenoteerde bedrijven. Deze leverden 32,9 procent rendement. De keuze voor de verschillende beleggingen is ,,de allerbelangrijkste beslissing die je als pensioenfonds neemt'', concludeerde De Beus.

    • Menno Tamminga