Bley leidt uniek jazz-trio

Een trio laten klinken als een orkest, dat kan alleen een echte componist. Minutenlang bewegingsloos achter de vleugel zitten zonder in te grijpen, dat kan alleen iemand die erop vertrouwt dat de anderen staan voor hun taak.

Beide kwaliteiten worden al jaren belichaamd door Carla Bley. Ze ziet eruit als een geest, en weet de suggestie te wekken dat ze het liefst onzichtbaar zou zijn. Het kan bijna geen toeval zijn dat ze, zelf geboren met de achternaam Borg, al veertig jaar de naam draagt van een man met wie ze slechts een blauwe maandag getrouwd was: de begaafde pianist Paul Bley, die volgende week in het BIMhuis speelt. Voor hem schreef ze een aantal fraaie stukken die vaak werden uitgevoerd voor ze zelf begon te scoren, het meest met de `jazz-opera' Escalator over the Hill. De platen daarna maakten duidelijk dat Carla Bley een bijzonder talent was, als componist van helder geconstrueerde muziek en als vaardig arrangeur met een goede neus voor de juiste musici.

Voor het concert van gisteren deed ze een beroep op twee mannen die ze door en door kent: basgitarist Steve Swallow en de Britse saxofonist Andy Sheppard. Het leidde tot muziek die zich aan alle typologieën onttrok. Uitbundigheid naast introvertie, pathos én ironie, en netals het een tikje oppervlakkig begint te worden, raakt iets je plotsklaps diep in de ziel. Andy Sheppard overtreft zichzelf op sopraan- en tenorsax. Hij heeft gevoel voor dynamiek, zijn arsenaal aan toonkleuren is indrukwekkend, zijn timing laat niets te wensen over. Nog telepathischer is Bley's contact met Steve Swallow, met wie ze al twintig jaar werkt. Swallow hanteert de basgitaar op een unieke manier. Soms speelt hij de fraaiste melodieën, dan zorgt hij weer voor hevig stuwende baspartijen.

Bley zelf, nu bijna 63, hoeft eigenlijk niet veel te doen. Swallow draagt haar koffers wel, zowel in een ode aan Henri Matisse als in The Lonely Ranger, een lichtvoetige schets van een cowboy en zijn paard. Als Carla Bley geen kerkmuzikant als vader had gehad was ze waarschijnlijk schilder geworden.

Concert: Carla Bley (piano), Steve Swallow (basgitaar) en Andy Sheppard (saxofoons).

Gehoord: 10/4 BIMhuis, Amsterdam.

    • Frans van Leeuwen