Zwemmen of verzuipen voor termijnmarkt

Het voortbestaan van de goederentermijnmarkt staat volgens de handelaren zelf op het spel. Te weinig aandacht van de Amsterdamse beurs en van de banken. Euronext begrijpt niets van de kritiek van de makelaars. ,,De aardappelmarkt in Amsterdam is de grootste van Europa.''

Het is zwemmen of verzuipen voor de agrarische termijnmarkt op de Amsterdamse beurs. Als enkele grote partijen, zoals het beursbedrijf Euronext en de grote banken, niet meer moeite doen om de goederenmarkt onder de aandacht van het publiek te brengen, zal de handel binnen twee jaar van de beurs verdwijnen. ,,Dan bloeden we langzaam dood'', zegt Jos Dreessens, voorzitter van de vereniging van termijnmarktmakelaars. ,,Men moet zijn nek meer durven uitsteken.''

Een ander probleem is dat de handel in agrarische producten onvoldoende liquide is. Dat wil zeggen dat er te weinig vrij verhandelbare goederen zijn. De handel loopt al enkele jaren terug. Daar komt bij dat het aantal makelaarskantoren door fusies en overnames is afgenomen, waardoor weinig partijen zijn overgebleven om de markt te laten groeien, aldus Dreessens. Nu worden er in Amsterdam per dag ongeveer honderd aardappelcontracten afgesloten, in drukkere tijden kan dat toenemen tot 1.500 contracten per dag. ,,Makelaars wijken steeds vaker uit naar alternatieve producten als olie- of rentecontracten.''

Van oudsher wordt de agrarische termijnmarkt door boeren gebruikt om risico's zoals een mislukte oogst af te dekken door een voorraad na een bepaalde periode te verkopen tegen een vooraf vastgelegde prijs. Daarnaast is er internationaal sinds enkele tientallen jaren sprake van meer speculatieve handel, maar die heeft in Amsterdam nauwelijks voet aan de grond gekregen.

Tot drie jaar geleden bevond de goederenbeurs zich in de Koopmansbeurs van de Beurs van Berlage, het laatste onderdeel van de handel aan de historische Amsterdamse beurs dat nog in het oude gebouw van Berlage overbleef. Tegenwoordig is de agrarische handel te vinden op de beursvloer, opgenomen in beursbedrijf Euronext.

Sinds de termijnmarkt is opgegaan in Euronext is ook het handelssysteem veranderd. Het is ,,verder geholpen in de vaart der volkeren'', aldus Dreessens. Nu kan het publiek op dezelfde manier investeren in aardappelen en varkens als in grondstoffen als olie. Vroeger waren de contracten echt voor het afleveren van duizend varkens en moest de koper, als hij de varkens niet meer kwijt kon, zelf op zoek naar een slachterij. Tegenwoordig niet meer.

Euronext begrijpt niets van de kritiek van de makelaars. ,,De aardappelmarkt in Amsterdam is de grootste van Europa. We hebben inmiddels een reclamecampagne achter de rug waarin we duidelijk maakten welke agrarische producten in Amsterdam worden verhandeld. En we hebben een team dat het hele jaar lezingen houdt in het land, waarin ook de producten op de agrarische termijnmarkt onder de aandacht worden gebracht. Toegegeven, dat is niet zichtbaar in de kranten, maar wij vinden dat je dat verhaal beter in de zaaltjes in het land kunt vertellen.''

Volgens Dreessens moet niet de suggestie worden gewekt dat Euronext niets doet. ,,De contacten met het beursbedrijf zijn goed.'' Toch krijgt de handel in agrarische producten te weinig aandacht. ,,Het heeft geen prioriteit. Terwijl je je hiermee als beursbedrijf naast de andere Europese beurzen kunt profileren.''

Dat de handel terugloopt is niet het probleem van Euronext, laat het beursbedrijf weten.

,,Het komt voor dat over een aanzienlijke periode nauwelijks in een bepaald product wordt gehandeld. Dat is bijvoorbeeld het geval met het eiercontract dat vorig jaar is ingevoerd. Die lichten we dan op een gegeven moment uit de handel.''

Toch verliest de handel in agrarische producten geenszins zijn bestaansrecht bij Euronext, volgens het bedrijf. ,,Maar er moet wel vraag zijn. Ze moeten niet met de handen over elkaar naar Euronext staren.''