Terry Bozzio verlegt de grenzen van de drumsolo

Vier basdrums, negentien chromatisch gestemde toms, drie snaredrums, acht pedalen, drieënveertig bekkens. En maar vier ledematen. Maar dat zijn dan wel armen en benen die vier onderling onafhankelijke ritmes kunnen voortbrengen. Het zijn de ledematen die vast zitten aan het lichaam van Terry Bozzio, de meesterdrummer voor wie Frank Zappa `The Black Page' schreef, een fenomenaal moeilijke solo met een notendichtheid zo hoog dat er meer zwart dan wit op het papier te zien is.

Met Zappa stond Bozzio eerder op het grote podium van het Utrechtse Vredenburg, evenals met Jeff Beck, Trilock Gurtu en Zakir Hussain. Maar gisteravond stond hij er alleen voor in een avondvullend soloprogramma. En al bestond een groot deel van het publiek uit slagwerkfanaten die zich kwamen vergapen aan Bozzio's zelf ontworpen monsterdrumstel, ook voor de reguliere muziekliefhebber was er het nodige genieten.

Bozzio is namelijk een van die zeldzame drummers die in hun eentje twee uur lang kunnen boeien. Zonder te steunen op elektronica of samples werkt hij op heldere wijze complexe ideeën uit. Het centrale uitgangspunt hierbij is de ostinato, een steeds herhaald patroon dat gedurende een compositie verschuift tussen toms, basdrums en bekkens, en gaandeweg muteert. Over deze basis heen drapeert de drummer extra lagen vol breaks en solo's. Bozzio voorziet het begrip `polyritmiek' op deze manier van een nieuwe overtreffende trap.

En ook stilistisch lijkt de drummer geen grenzen te kennen. In twee zeer uitgekiend opgebouwde sets klinkt hij het ene moment als een contingent Burundese slagwerkers, het andere als een verzameling Tibetaanse gebedstrommeltjes. Hij put even makkelijk uit de West-Afrikaanse, Andalusische of Turkse tradities als uit het erfgoed van Arnold Schönberg of John Coltrane.

Het brede klankspectrum van de vele trommels en bekkens, in vier cirkels om heen geplaatst en in sommige gevallen bespeeld middels ingenieuze pedaalconstructies, geeft hem de mogelijkheid los te komen uit de ritmische dwangbuis waarin drummers doorgaans gevangen zitten. De drums worden onder Bozzio's handen tot volwaardig melodisch instrument.

En als de drumvirtuoos als toegift Zappa's befaamde zwarte bladzijde speelt, blijkt pas echt hoever Bozzio de grenzen van de drumsolo heeft opgerekt sinds de jaren zeventig. Want terwijl het waagstukje van zijn vroegere broodheer nog steeds klinkt als een verduiveld ingewikkeld drumspervuur, het verbleekt in vergelijking met de voorgaande exercitie voor eenmansorkest.

Concert: Terry Bozzio. Gehoord: 9/4 in Vredenburg, Utrecht. Herh: 10/4 in Nieuwe de la Mar Theater, Amsterdam; 11/4 in Stadsgehoorzaal, Leiden.