Vakantie eten in Berlijn

Hetzij uit heimwee, hetzij omdat ze het niet konden laten hun geurvlag te zetten hebben allerlei immigranten hun nieuwe woonplek een naam uit hun geboorteland gegeven. Calcutta en Bombay liggen vlakbij Groningen, Hildesheim ligt bij Batavia. Aan de rivier de Cottica liggen Alkmaar en Alliance; aan de Commewijne Slootwijk en Java. Natuurlijk zijn er ook namen afkomstig van de oorspronkelijke bewoners, zoals Sipaliwini en Kawemhakan, of namen van de latere Marrons, zoals Stondansi en Kwakoegron of van de joden, zoals Jodensavanne.

We waren op weg naar Berlijn en daarover wilde ik eigenlijk vertellen. En m'e taygi yu (ik zeg je): een reis naar het Surinaamse Berlijn loont altijd, koffer niet nodig. Wie er een keer is geweest, is bewiesd, betoverd. Hier, in het Para-district, vliegen de winti's om je heen.

Berlijn is een voormalige houtplantage, een van de eerste die in handen kwam van ex-slaven. In het dorpje staan zo'n veertig houten huizen, twee vervallen kerkjes, een overwoekerd gemeenschapshuis. Veel huizen zijn nu in bezit van bedrijven in Paramaribo voor hun personeel als vakantieverblijf. Chandra, Purcy en ik hebben er een gehuurd om Phagwa door te brengen, het begin van het nieuwe Hindoejaar, een nationale feestdag.

Als we na een lange autorit de motor uitzetten bij een zachtgeel houten huis met lichtblauw geverfde shutters, stort een weldadige rust op ons. Niet dat het doodstil is. De dierenwereld maakt een drukte van belang. Een leguaan ritselt weg, vlinders fladderen van hier naar daar, een colonne draagmieren marcheert voort met groene blaadjes boven hun kop, vogels schetteren in de ruisende bomen. Dit is oerrust, alle bedrijvigheid staat in dienst van leven. Niets gebeurt in een opgejaagd tempo. Natuurlijke cycli, dag en nacht, regentijd of droge tijd, bepalen het ritme.

Vol verwachting inspecteren we water en stroom: geen drinkwater, geen stroom. Het water van de watertank druppelt langzaam weg langs een stokje in de kraan. De generator zal tussen zeven en tien uur 's avonds aangaan. ,,In ieder geval lekt de gasbom niet', lacht Purcy, ,,we kunnen zonder gevaar het regenwater koken.'

Het geeft allemaal niks, het is geweldig. We gaan liggen op de bedden, het enige meubilair in een balkonachtige kamer, met uitzicht op bloeiende manjabomen, kokos- en awarapalmen. We drinken koud markoesa-sap en grijpen af en toe naar de verrekijker om te zien of we de banabeki kunnen ontdekken, een vogel met een banaankleurige snavel die zo'n grappig geluid maakt.

En we kletsen. ,,Waarom poetsen bakra's (blanken) nooit hun tong?' willen ze van mij weten. We lezen. ,,Weten jullie wat `bevredigde negers' zijn?' giechelt Chandra die de nieuwe Cynthia McLeod leest.

,,Ay, baya', zucht Purcy.

,,Nee, Purcy!' berispt Chandra hem. ,,Het komt uit een oud document en het zijn negers met wie vrede is gesloten.'

Op weg naar de kreek om te baden wandelen we door het dorp. We groeten een oude vrouw die naast haar huis zit en twee mannen in de trens ervoor. ,,Dag mevrouw, fa y'e de?' (hoe gaat het?) ,,Safri' (rustig), antwoordt ze, ,,u bent vakantie komen eten?' We wisselen het dorpsnieuws uit. Het water in de kreek staat lager dan vanmorgen, toen ze haar potten erin waste. ,,Denkt u dat de brandweer van Zanderij nog gaat komen om onze watertank te vullen?' vragen we haar. ,,Sooo...' zegt ze nadenkend. ,,Is een feestdag, toch? Dan zijn er maar een paar mensen en die moeten gaan blijven.'

,,Het lijkt wel het decor van een Hollywood western, hoe de zon de huizen zo fel uitlicht', merkt Purcy op, als we onze weg vervolgen. ,,De planken van grijs verweerd hout zouden het prachtig doen verwerkt tot kast of schilderijlijstje', zeg ik. ,,San y'e tak, meisje' Ze kijken me niet begrijpend aan.

,,Hollands topdesign', leg ik uit. ,,In de Amsterdamse Jordaan zie je artikelen van afgebladderd en oud hout staan te pronken, temidden van een glimmend aanrecht, gladgestucte muren en spekglad geverfd houtwerk. Zo'n kast kost wel een paar duizendjes Ennef.'

,,Ke poti', de stakkers, vindt Chandra ,,Is ook een ding, hoor! Zoveel geld hebben ze en dan kopen ze verrot hout. Liever verven ze jarenlang hun kozijnen niet, dan zijn ze veel authentieker uit.' Suriname heeft zijn eigen topdesigners: zon, regen, wind, tijd en geldgebrek. Bovendien is er ruimte zat, iets wat geen dienst meer doet, hoeft niet onmiddellijk weggeruimd te worden voor iets nieuws. Op den duur neemt het oerwoud het in beslag. Heel rustiek is bijvoorbeeld het huisje waar de planten door de vloer de ramen uit groeien en waarin wat kippen en een haan scharrelen.

De kreek van Berlijn is de meest magische plek op aarde. Hier ben ik de vorige keer bewiesd. De zonnehitte en het felle licht worden tegengehouden door het bos dat zich erboven sluit, alleen een paar zonnevlekjes op het roodbruine water. Het heldere water laaft onze warme lijven en spoelt het zweet weg. Vlak boven de kreek zie je als je geluk hebt de grote kobaltblauwe morfo-vlinders, die je altijd het bos in lijken te lokken. En als je op je rug ligt zie je ver boven je de bladeren in allerlei schakeringen van donkergroen tot helgroen, wanneer ze direct zonlicht krijgen. Nu vat ik pas wat mijn overgrootmoeder uit Schiedam bedoelde met `een kerk van ongekorven hout'. Mijn opa spoot 's zondags met de tuinslang de hoge hoeden van de hoofden van de kerkgangers. Erg christelijk waren ze niet. Misschien voelde zij in het Holland aan het einde van de negentiende eeuw, nog de kracht van de natuur, zoals ik nu hier in dit oerbos. ,,Als er iets als bovennatuurlijke machten, winti's, bestaan zijn ze hier!' roep ik.

    • Robertine Romeny