Golf van arrestaties in Iran

In Iran zijn het afgelopen weekeinde opnieuw 42 leden van een nationalistisch-islamitische oppositiegroepering gearresteerd. President Mohammad Khatami heeft scherpe kritiek geleverd op de arrestaties.

,,Ik zie niet dat dergelijke maatregelen in het voordeel zijn van het (islamitische) systeem en het volk'', zei Khatami gisteren. ,,Niets vormt een ernstiger bedreiging voor ons systeem dan een situatie waarin de leiders van het land hun gedrag niet kunnen rechtvaardigen tegenover het volk'', aldus de hervormingsgezinde president. Volgens hem moeten degenen die de wet overtreden worden aangepakt, maar ,,als iemand wordt onderdrukt, is dat betreurenswaardig''. Hij drong erop aan dat ,,de chef van de rechterlijke macht ervoor zorgt dat de wet wordt gerespecteerd''.

Een onzer redacteuren voegt hieraan toe: Het Iraanse Studenten persbureau ISNA meldde dat de arrestanten allen leden zijn van de vorige maand verboden Vrijheidsbeweging, een groep met een modernistische interpretatie van de islam die tot dan min of meer werd gedoogd. Het verbod volgde op de arrestatie van 30 leden van de groep, van wie een aantal later werd vrijgelaten. De overigen werden beschuldigd van een poging het regime ten val te brengen, een aanklacht die in principe de doodstraf met zich meebrengt. Ook de arrestanten van zaterdag worden hiervan beschuldigd.

De arrestaties worden algemeen in verband gebracht met de presidentsverkiezingen, die 8 juni worden gehouden. Volgens waarnemers spannen de conservatieve tegenstanders van Khatami zich in om hem onmogelijk te maken – kijk maar, hij kan zijn beloften van een transparant bestuur en respect voor de wet niet waarmaken – dan wel hem te ontmoedigen zich kandidaat te stellen. Khatami heeft nog niet meegedeeld of hij een tweede ambtstermijn ambieert. De conservatieven, die de lijn volgen van Opperste Leider ayatollah Ali Khamenei, domineren de rechterlijke macht. Deze heeft, tot woede van de president en zijn aanhangers, die weer de meerderheid hebben in het parlement, de afgelopen maanden eveneens tientallen pro-democratische kranten en andere bladen verboden en intellectuelen opgepakt en veroordeeld.

De Vrijheidsbeweging werd in de jaren zestig opgericht door Mehdi Bazargan, die in 1979 de eerste premier werd van de Islamitische Republiek, maar na zeer korte tijd alweer het veld moest ruimen. De groep verwerpt het in het Iraanse islamitische systeem verankerde centrale concept van de Opperste Leider, de velayat-e faqih, en dat is wat haar bij de conservatieven bijzonder onverteerbaar maakt.

Onder de arrestanten van zaterdag is de 84-jarige Hashem Sabbaqian, voorzitter van het `Comité ter verwelkoming' van imam Khomeiny toen deze in februari 1979 uit ballingschap in Teheran terugkeerde. De leider van de Vrijheidsbeweging, Ibrahim Yazdi, is op het ogenblik voor medische behandeling in de Verenigde Staten.