VERBODEN TOEGANG...

De mond- en klauwzeercrisis in Nederland treft niet alleen de landbouw maar heeft ook vèrstrekkende gevolgen voor de wetenschap. Veldonderzoekers moeten nu lijdzaam toezien dat een jarenlang zorgvuldig gevolgd onderzoeksobject plotseling in verboden gebied ligt.

Bijvoorbeeld koolmeesonderzoekers prof.dr. Arie van Noordwijk en dr. Marcel Visser van het Nederlands Instituut voor Oecologisch Onderzoek in het Gelderse Heteren hebben veel last van de MKZ-crisis. Het belangrijkste onderzoeksgebied van hun groep, Nationaal Park de Hoge Veluwe, is afgesloten.

Van Noordwijk: ``Eén van mijn promovendi heeft het najaar en de winter lang de koolmeespopulatie bestudeerd. Het had moeten uitmonden in een onderzoek naar hoe de territoriumverdeling is in het broedseizoen. Maar net die cruciale laatste drie, vier weken missen we nu.''

Dat is nogal sneu voor de promovendus, maar ook het langetermijnonderzoek van de hele koolmeesgroep raakt in de problemen. Visser: ``We hebben op de Hoge Veluwe series lopen vanaf 1955, en tot nog toe hebben we nog geen jaar gemist. We verzamelen gegevens als legdatum, aantal gelegde eieren en de uitvliegdatum. Deze gegevens zijn bijvoorbeeld zeer belangrijk voor het klimaatonderzoek. Daarnaast hebben we de stamboom van de koolmezen tot het voorjaar van 2001 nagenoeg compleet. De vogels worden daartoe al in het nest geringd. Als je nu een generatie mist, kun je bij wijze van spreken weer helemaal opnieuw beginnen. Slechts vijftig procent van de koolmezen overleeft van winter op winter, dus je krijgt in een seizoen een hoop nieuwe beesten waarvan je geen enkel idee hebt van wie ze afstammen.''

``Het duurt vijf à tien jaar voordat dat we weer zo'n stamboom hebben opgebouwd'', vult Van Noordwijk aan, ``Met DNA-technieken is maar heel beperkt te achterhalen wat de familierelaties zijn (neven en nichten zijn niet goed uit elkaar te houden) en bovendien ontbreekt het geld voor dat soort reparatie-onderzoek.''