Parel

Op 23 maart vierde Viktor Kortschnoi zijn zeventigste verjaardag in Sint Petersburg, waar hij een snelschaaktoernooi had gespeeld dat de Petersburgers te zijner ere hadden georganiseerd. De verjaardagsgasten konden als ze wilden een dag later voor een nieuw schaakfeestje terecht in Moskou, waar Vasili Smislov zijn tachtigste verjaardag vierde.

In ieder geval waren Nigel Short en Alexander Chalifman op Smislovs feest. Ze waren in Moskou om drie vluggertjes te spelen om de eerste FIDE COM Trophy en een aardig prijzengeld van achtduizend dollar voor de winnaar en zevenduizend voor de verliezer. Short won.

Smislovs laatste toernooi was vorig jaar juli in München. Nu gaat het niet meer. Hij is bijna blind en verder is zijn gezondheidstoestand ook niet meer zo dat hij de lange, zware gevechten nog aan kan, maar hij houdt nog steeds van schaken en de laatste jaren heeft hij zich vooral toegelegd op het maken van eindspelstudies.

De volgende studie droeg hij vorig jaar op aan de lezers van New in Chess, een Engelstalig tijdschrift dat door Nederlanders gemaakt wordt. De oplossing staat aan het eind van deze rubriek, dus als u die zelf wilt vinden moet u daar niet kijken.

Vasili Smislov, 2000. Wit begint en maakt remise.

Dit is een jaar van schaakjubilea. Anatoli Karpov en Jan Timman worden dit jaar vijftig en vooral Karpov is van plan iets bijzonders van zijn verjaarspartijtje te maken. Hij heeft voor 23 mei het Bolsjoi-theater in Moskou afgehuurd.

Dan zijn Spassky en Portisch dit jaar 64 geworden, wat voor schakers ook een magisch getal is, en verder zijn er nog de posthume jubilea van Botwinnik en Reshevsky, die dit jaar negentig zouden zijn geworden.

Van Reshevsky is dat overigens niet helemaal zeker, want er is wel eens gefluisterd dat er, in de tijd dat hij als wonderkind door Europa trok, door zijn vader twee jaar van zijn leeftijd zouden zijn afgetrokken die er later nooit meer bij zijn geteld.

Is het nog van belang dat de eerste wereldkampioen Wilhelm Steinitz dit jaar 165 zou worden? Nee, er is een grens aan wat je nog kan vieren. Maar de honderdste geboortedag van onze wereldkampioen Max Euwe zal voor vele feestelijkheden en plechtigheden aanleiding zijn.

Het begon dinsdag op het Max Euwe Centrum in Amsterdam, waar de eerste exemplaren van de Max Euwe-postzegels werden aangeboden aan zijn drie dochters en aan andere familieleden.

Het zijn twee mooie zegels van tachtig cent, een met een portret van Euwe en een met de stelling na de 32ste zet van wit in de partij die eerst door Tartakower en later door de hele schaakwereld de `Parel van Zandvoort' werd genoemd.

Omdat er geen Nederlander zou mogen zijn die niet weet wat de parel van Zandvoort is, en omdat ik gemerkt heb dat deze ontstellende onwetendheid zelfs onder schaakliefhebbers toch voorkomt, is hier deze klassieke partij.

Het was de 26ste partij van de match om het wereldkampioenschap in 1935, die in totaal dertig partijen telde. Euwe stond al een punt voor en als hij ook deze partij won, was het bijna uitgesloten dat Aljechin zijn titel zou behouden.

Tartakower, die de match voor de Telegraaf versloeg, drukte het zo uit: ,,De situatie voor de 26e partij is eenvoudig geweest, maar wreed, door haar tragiek aan de oude Grieksche drama's herinnerende. Met den achterstand van een punt en voor zich een tegenstander, die als de legendarische Antheus zonder ophouden zijn krachten vernieuwt, ziet de kampioen dat hij de situatie nog in handen heeft, maar dat ook alles hem tusschen de handen wegglijdt.''

Wit Euwe-zwart Aljechin, Zandvoort 1935

1. d2-d4 e7-e6 2. c2-c4 f7-f5 3. g2-g3 Lf8-b4+ 4. Lc1-d2 Lb4-e7 5. Lf1-g2 Pg8-f6 6. Pb1-c3 0-0 7. Pg1-f3 Pf6-e4 8. 0-0 b7-b6 9. Dd1-c2 Lc8-b7 10. Pf3-e5 Pe4xc3 11. Ld2xc3 Lb7xg2 12. Kg1xg2 Dd8-c8 13. d4-d5 d7-d6 14. Pe5-d3 e6-e5 15. Kg2-h1 c7-c6 16. Dc2-b3 Kg8-h8 17. f2-f4 e5-e4 18. Pd3-b4 c6-c5 19. Pb4-c2 Pb8-d7 20. Pc2-e3 Le7-f6

Zwart staat zeer onprettig. Als hij bijvoorbeeld 20...Pf6 zou spelen, zou op de lange duur wits opmars g3-g4 met beslissende kracht komen. Daarom forceert Aljechin de zaak. Hij geeft Euwe de gelegenheid tot een stukoffer voor drie pionnen dat heel goed voor wit is, maar zwart wel tegenkansen geeft.

21. Pe3xf5 Lf6xc3 22. Pf5xd6 Dc8-b8 23. Pd6xe4 Lc3-f6 24. Pe4-d2 g7-g5 Hij moet fel spelen, anders beslist de witte pionnenwals. 25. e2-e4 g5xf4 26. g3xf4 Lf6-d4 27. e4-e5 Db8-e8 28. e5-e6 Tf8-g8 29. Pd2-f3 Euwe gaf later aan dat 29. Dh3 winnend was geweest. 29...De8-g6 30. Tf1-g1 Hij moet nog een kwaliteit in de aanval steken. 30...Ld4xg1 31. Ta1xg1 Dg6-f6 Hier was 31...Df5 een betere verdediging. De paarduitval naar g5 zou dan geen zin hebben. Na 31...Df5 geeft Euwe 32. exd7 Txg1+ 33. Kxg1 Dxd7 34. Kf2 aan, met ongeveer gelijk spel. Nu echter begint volgens Tartakower `de vijfde fase: Titanische wendingen.' 32. Pf3-g5

De stelling op de postzegel. 32...Tg8-g7 Of 32...h6 33. Pf7+ Kh7 34. Dd3+ Tg6 35. Pe5 Pxe5 36. fxe5 Dg7 37. d6 Tg8 38. Txg6 Dxg6 39. Dxg6+ Kxg6 40. d7 (Euwe) en wit wint. 33. e6xd7 Tg7xd7 34. Db3-e3 Td7-e7 35. Pg5-e6 Ta8-f8 36. De3-e5 Df6xe5 37. f4xe5 Nu heeft wit een gewonnen eindspel. 37...Tf8-f5 38. Tg1-e1 h7-h6

Tijdnood. Euwe geeft 38...Txe6 als een hardnekkiger verdediging. 39. Pe6-d8 Tf5-f2 40. e5-e6 Tf2-d2 41. Pd8-c6 Te7-e8 42. e6-e7 b6-b5 43. Pc6-d8 Kh8-g7 44. Pd8-b7 Kg7-f6 45. Te1-e6+ Kf6-g5 46. Pb7-d6 Te8xe7 47. Pd6-e4+ Zwart gaf op.

De oplossing van de studie van Smislov: 1. Le2-h5 a2-a1D 2. Lh5-g6+ Kd3-c4 Alleen op a2 kan zwart ontsnappen aan de schaakjes van de witte toren op de f-lijn. 3. Tf8-f4+ Kc4-b3 4. Tf4-f3+ Kb3-a2 Na 4...Kxb2 5. Tf2+ heeft wit eeuwig schaak, of hij wint door een aftrekschaak de dame. 5. Tf3-f1 Da1xb2+ 6. Tf1-f2 met damewinst en remise.