Ik kan repareren

Er zijn mensen die meer van de wereld hebben gezien dan reizigers die in alle continenten zijn geweest. Het zijn de mensen die de binnenkant kennen van het koffiezetapparaat, de vaatwasser en de remnaaf. Die weten wat er achter de knoppen van de afstandsbediening zit en die de grillige weg van de draden in een strijkbout hebben gevolgd. Avonturiers, die de moed hebben gehad een apparaat dat het niet meer deed open te maken. Soms werden ze beloond met een overwinning: een strijkbout die weer warm werd, of een zaklantaarn die weer licht gaf. Vaak lukte het niet, of was het apparaat nog kapotter dan tevoren. Dat gaf niets, want er kwam ervaring voor in de plaats.

Repareren is de laatste jaren wel moeilijker geworden. Veel spullen zijn helemaal niet bedoeld om gerepareerd te worden. Koop dus bij voorkeur spullen die wel gerepareerd kunnen worden. Vraag bij aankoop of er onderdelen zijn te krijgen, en waar. Veel dozenschuivers vinden dat maar lastig, maar een goede detaillist weet wel meteen een bevredigend antwoord.

Documentatie is ook belangrijk. Bij sommige apparaten zit een tekening van het inwendige, bewaar die. Maar meestal heb je die niet en terwijl van elke type auto uitvoerige sleutelboeken bestaan, is over het inwendige van de doorsnee wasmachine of gasgeiser niets te koop. Een uitzondering is het in deze kolommen al eerder geprezen Het Beste Reparatiehandboek, waarin van veel apparaten in woord en beeld de werking wordt uitgelegd. Koop het wel in het antiquariaat, want de oude drukken zijn veel uitvoeriger. Wat ook wel eens helpt: tik op internet bij een goede zoekmachine merk en typenummer in en kijk wat er gebeurt. Meestal niets, maar je maakt het ook wel mee dat je bedolven wordt onder informatie over het probleem waarmee je worstelt.

Als een elektrisch apparaat stukgaat, zijn er eigenlijk maar twee mogelijkheden: sluiting of onderbreking. Sluiting is als twee draden met elkaar in contact komen die juist van elkaar gescheiden moeten blijven. Bekend is kortsluiting in het netsnoer: een vonk, een knal en een doorgeslagen zekering (`stop') zijn de belangrijkste kenmerken. De reparatie is gemakkelijk: zoek de brandplek en vernieuw het snoer of knip er een stuk af.

We spreken van onderbreking als een verbinding wegvalt waar die juist wel moet zijn. Draadbreuk is de bekendste variant, maar lastiger wordt het als het om een slechte verbinding gaat: zo een die het licht doet knipperen of de radio laat kraken. Beweeg het apparaat en het snoer, vooral bij de stekker en de plek waar het snoer in het apparaat verdwijnt. Heeft dat effect, dan moet het snoer vernieuwd worden. Heeft dat geen effect, dan ligt de oorzaak dieper. Demontage is nu onvermijdelijk. Gewone schroeven zie je eigenlijk nog maar zelden. Het zijn vaak kruiskopschroeven of inbusboutjes – dat zijn boutjes waarin je een inbussleuteltje moet steken om ze los te draaien. Voor een luttel bedrag te krijgen bij de ijzerwinkel. Zeer in opmars is de torx-bout, dat is een boutje met een stervormig gat. Je moet er een torx-sleuteltje op zetten. Ook bij de ijzerwinkel. Lastiger wordt het als het kapotte toestel geen schroeven te zien geeft. Veel fabrikanten verstoppen de schroeven onder draaiknoppen. Trek ze er af – daarvoor kan veel kracht nodig zijn. Als dat geen resultaat heeft, is er waarschijnlijk sprake van de gevreesde klik-verbinding: kunststof haakjes die in gaatjes klikken. Demontage zal dan het apparaat beschadigen, dus doe het niet als het een nieuw of een duur ding is. Maar heb je een oude afstandsbediening, zet dan onbevreesd de schroevendraaier in de naden, wrik een beetje en kijk waar de boel vastzit. Soms valt dan de verdenking op een naamplaatje, een dopje of een merkje. Wip het eraf en ontdek (soms) dat daarachter een schroef verstopt zit.

Heb je de zaak open, zoek dan eerst naar gebroken draadjes. Zijn die er niet, concentreer je dan op stof en vuil in drukknopjes en andere schakelaars. Veeg alles zoveel mogelijk schoon en gebruik het wondermiddel dat bij elke professionele reparateur voor het grijpen staat: de spuitbus met contactspray. Het is een effectief middel om slechte contactvlakken te reinigen en te smeren. Het helpt tegen krakende volumeregelaars, vonkende draaischakelaars en knipperende zaklantaarns.

Blijft alles zonder resultaat, mik dan het apparaat in de vuilnisbak of breng het naar het milieudepot, en troost je met de gedachte dat je nu ook weet hoe die cv-thermostaat er van binnen uitziet.

    • Warna Oosterbaan