Een nuttig debat over een toegankelijk koningshuis

Hij moest vorige week een traantje wegpinken, tijdens de tv-toespraak van prins Claus. ,,Zéér indrukwekkend. Het definitieve bewijs dat het koningshuis geen gesloten sekte is'', zegt Felix Rottenberg. Máxima vindt hij ,,een prima huwelijkskandidaat''. Ze lijkt hem sterk en evenwichtig. ,,Ik ben misschien geen principieel voorstander van de monarchie, maar ik zie er wel degelijk de voordelen van in.'' Rottenberg presenteert het NPS-programma Het Schaduwkabinet. Als alles volgens plan verloopt ontketent deze ,,simpele monarchist'' zaterdagavond een ,,nuttige discussie'' over het Nederlandse koningshuis. Titel: Koning Willem IV.

Het lijkt wel erg toevallig: een Schaduwkabinet over de monarchie, amper een week na de verloving. Maar Rottenberg verzekert dat Willem-Alexander en Máxima niet de aanleiding vormden voor dit debat. ,,Gerard Dielessen (hoofdredacteur van Nova, red.) lanceerde al in februari het idee om een uitzending van Het Schaduwkabinet te koppelen aan de jaarvergadering van het Nederlands Genootschap van Hoofdredacteuren. Twee jaar geleden veroorzaakte die bijeenkomst nogal wat tumult omdat eregast koningin Beatrix stelde dat `de leugen regeert' bij de pers. Diezelfde hoofdredacteuren fungeren nu als interpellanten bij een meer fundamentele discussie over de monarchie.''

Want, verzekert Rottenberg, alle vragen over bijvoorbeeld het discutabele verleden van Jorge Zorreguieta, zullen zaterdag onbeantwoord blijven. Niet dat de schoonfamilie van de Nederlandse troonpretendent hem koud laat – ,,als voorzitter van de Jonge Socialisten heb ik Bram Vermeulen en Freek de Jonge nog gesteund in hun protestactie tegen het WK in Argentinië'' – maar hij wil zich nu wel eens wagen aan prangender vragen: wordt het geen tijd dat de monarchie gemoderniseerd wordt? Dat zij een ceremonieel karakter krijgt? Hoe zwaarwegend zijn de tradities die het koningshuis al eeuwenlang in stand houdt? Is de monarchie een onontbeerlijk, want bindend element in onze samenleving, of kunnen we net zo goed zonder? De meningen daarover zijn – uiteraard – verdeeld.

Er werden tientallen potentiële gasten benaderd, maar de meeste gaven volgens Rottenberg niet thuis. Nee, hij wil geen namen noemen, ,,maar het was geen sinecure''. Uiteindelijk bleven er vier debaters over, onder wie uitgesproken monarchisten en republikeinen: Vrij Nederland-redacteur Yoeri Albrecht, voormalig Eerste-Kamerlid Baron van Verschuer, Tweede-Kamervoorzitter Jeltje van Nieuwenhoven (PvdA) en PvdA-prominent Arend Jan Dunning, tevens lid van het Republikeins Genootschap. Met name over de komst van Van Nieuwenhoven is Rottenberg verheugd.

Hij presenteert Het Schaduwkabinet nu al voor het derde seizoen, met de hem kenmerkende interviewtechniek: theatraal-commanderend, subjectief soms, maar nooit over het randje. Belangrijker is dat zijn aanpak vruchten afwerpt – zoals bij de spraakmakende uitzending over Kosovo, daags na de eerste NAVO-bombardementen. Niet alleen had hij daarin oog voor het menselijke leed, maar ook voor de politieke en economische implicaties. Het waren schrijvers, geen politici, die volgens Rottenberg hun stem moesten laten horen. En dat gebeurde ook.

Maar succes is – hoe eloquent en visionair de gasten ook zijn – nooit gegarandeerd, zegt Rottenberg. Een uitzending over het asielbeleid, enkele maanden eerder, beschouwt hij als ,,min of meer mislukt''. Een onverwachte afzegging van toenmalig staatssecretaris van Justitie Job Cohen, twee dagen voor de opnamen ,,hielp niet mee'', maar ook los daarvan is Rottenberg nog altijd ontevreden over het verloop van die discussie. ,,Er had meer ingezeten.''

Voor een goed debat trekt de presentator idealiter tweeënhalf uur uit, maar in 55 minuten is het ook te doen. ,,Als ik zaterdag in redelijke conditie ben en de gasten zijn onbevangen, dan kan het nog wel eens interessant worden''.

Het Schaduwkabinet, NPS, zaterdag, Ned.3, 22.45-23.37u.

    • Danielle Pinedo