Conservatisme

Het betoog van lijsttrekker Kars Veling van de ChristenUnie over het conservatisme is helder en overtuigend (NRC Handelsblad, 23 maart). Het kernbegrip is inderdaad: bewaren. En terecht stelt Veling de vraag naar de norm waaraan het bewaren getoetst moet worden. Veling illustreert zijn inleiding over de misplaatste autonomie van de mens met behulp van de figuur Faust en van de filosoof Nietzsche. De constatering dat de duivel Faust komt halen, gaat voor het volksboek over Doktor Faustus op, maar niet voor de literaire verbeelding die het beeld van Faust het duurzaamst heeft bepaald, namelijk Goethes `Faust'. Aan het einde van het eerste deel van de tragedie heeft de duivel zijn deel van het pact met Faust niet weten waar te maken. Aan het einde van deel twee meent de duivel dat dit wel het geval is. Maar, Mephistopheles vergist zich. De engelen voeren het `onsterfelijke' van Faust ten hemel onder het zingen van: `Wer immer strebend sich bemüht, den können wir erlösen'.

Faust wordt dus verlost en niet verdoemd. Of Nietzsche een goed voorbeeld ter afschrikking is, betwijfel ik binnen deze context van de autonomie die de mens meent te bezitten. Voor Nietzsche is het `leven' de norm waaraan het menselijk handelen gemeten wordt. De gevaren en andere consequenties van het opgeven van een `ethische' God en van een hiernamaals door Nietzsche zijn door hem ingecalculeerd. Om Nietzsche te weerleggen zullen we dus ander geschut in stelling moeten brengen.