Kleine leugentjes

Voor me ligt het rapport Militair geweld, burgerlijke verantwoordelijkheid van prof.dr. Michiel Baud. Het heeft ook een ondertitel: `Argentijnse en Nederlandse perspectieven op het militaire bewind in Argentinië (1976-1983)'. Baud is directeur van het Centrum voor Studie en Documentatie van Latijns Amerika, een instituut dat gevestigd is in Amsterdam.

Het rapport van hem is 208 pagina's dik. De omslag is in rood en groen gedrukt. De uitgever is de staatsdrukkerij SDU. Baud heeft in opdracht van de minister-president onderzoek gedaan in Argentinië en hij sprak in New York met Jorge Zorreguieta. In het voorwoord schrijft hij: ,,Ten slotte mijn welgemeende excuses aan mijn familie, vrienden en collega's die ik de afgelopen maanden met kleine leugentjes over de aard van mijn werk om de tuin heb moeten leiden.'' Baud was niet de enige die met Zorreguieta sprak. Max van der Stoel, minister van Staat en man van verdiensten, reisde naar Argentinië en wist vader Zorreguieta zo gek te krijgen dat hij beloofde het huwelijk van zijn dochter te mijden, een toezegging die hij ook nog eens schriftelijk vastlegde.

Als ik het allemaal zo optel, zijn er dus een flink wat betrokkenen geweest: de minister-president, ambtenaren van Algemene en Buitenlandse Zaken, een professor, een minister van Staat, de directie van een uitgeverij, de drukkers en zetters die het rapport hebben vervaardigd, een corrector en een omslagontwerper. Alles bij elkaar zal in dit hele traject toch een mannetje of twintig, dertig van de geheime missie geweten hebben.

En de Nederlandse journalistiek?

Die wist van niets. Die werd totaal verrast. Niet getipt door een ambtenaar. Niet getipt door iemand van het Centrum voor Studie en Documentatie van Latijns Amerika, die heeft gedacht: ,,Hé, wat gek dat onze professor nou juist op dit moment een paar dagen weg is.'' Niet getipt door iemand van de uitgeverij: ,,Man, wat ik hier heb liggen!'' Niet getipt, door niemand niet. Waar zat de gepokte journalist Sytze van der Zee, oud-hoofdredacteur van Het Parool, die tegenwoordig adviseur is bij de SDU? Hebben ze het ook voor hem weten te verzwijgen?

Misschien wilde de Nederlandse journalistiek helemaal niet getipt worden. De Nederlandse journalistiek heeft nu eenmaal de traditie braaf om de Nederlandse monarchie heen te lopen en alle berichtgeving aan anderen over te laten. Argentinië was ook Verweggiestan. Dúúr, zo'n reis daarnaar toe. Af en toe zag je bij Netwerk of Nova iemand naar Argentinië bellen. Vanuit de studio in Nederland, en daar zat dan niet eens een journalist, maar een tolk. De ene vraag die nog net gesteld kon worden voor aan de andere kant al weer werd opgehangen, gebeurde in een nerveus hakkelend namaaktaaltje.

Waarom heeft er geen Nederlandse journalist dag en nacht bij die Zorreguieta voor het hek gehangen? Die man moet toch ergens met Van der Stoel hebben gepraat. Ik bedoel: zo vaak krijg je als Nederlandse journalist toch niet de gelegenheid om op te springen, een taxi aan te houden en `Follow that car!' te roepen. Je bent journalist of niet en als het ware Kuifjesvuur in je brandt, denk je er niet over na of je straks dat taxibonnetje vergoed krijgt. En waarom is er geen journalist achter Zorreguieta aangereisd toen hij naar New York vloog om die verduvelde professor uit Olanda te ontmoeten?

Ik denk dat de Nederlandse redacties budgettair hebben moeten kiezen tussen het wereldkampioenschap handbal voor vrouwen en vader Zorreguieta en dat zij instinctief voor het WK-handbal hebben gekozen, omdat ze wisten dat die andere vader, vader Wim Kok, het beste met ons voor heeft en dat hij het allemaal wel eventjes zou regelen. Wij konden rustig gaan slapen en dat hebben wij ook gedaan. Dat kleine leugentjes voldoende waren om de familie, vrienden en collega's van Baud om de tuin te leiden, dat heeft iets aandoenlijks, maar dat je met die paar kleine leugentjes ook nog de hele Nederlandse pers in slaap kunt wiegen, dat geeft zeer ernstig te denken.

Het was `de dag van Kok', hoorde je overal. Kan zijn, maar bovenal was het een blamage voor de Nederlandse journalistiek.