Kissinger: `Pas op verleiding China'

Voordat de voormalige Amerikaanse president Richard Nixon zijn historisch bezoek bracht aan Peking in februari 1972, stond behalve de transformatie van de wereldpolitiek ook nog een kleiner, gevoelig onderwerp op de agenda: de vrijlating door China van vier Amerikaanse gevangenen, onder wie zeker twee spionnen. Dat blijkt uit documenten uit de tijd dat Nixon in het Witte Huis zat, die gisteren door de Nationale Archieven openbaar zijn gemaakt.

Het ging om twee spionnen die twintig jaar eerder tijdens een missie boven Noord-Korea waren neergeschoten, een piloot die in 1965 was neergehaald boven de Golf van Tonkin en een marineofficier.

Maanden voor Nixons reis ging zijn veiligheidsadviseur Henry Kissinger in het diepste geheim, zoals later bekend werd, naar Peking. In verband met de gevangenen vroeg hij om vrijlating op humanitaire gronden. Volgens een afschrift van Kissingers ontmoeting met de toenmalige premier Chou Enlai in juli 1971 zei de Amerikaan: ,,We zouden het een daad van genade vinden als de Volksrepubliek China de gevangenen of sommigen van hen kon gratiëren. [...] Het is geen verzoek. Ik vraag om een gunst.'' Volgens een memo was de neergeschoten piloot John T. Downey ,,een verklaard spion, en de Volksrepubliek China is zeer tegemoetkomend geweest door zijn levenslange gevangenisstraf om te zetten in vijf jaar.'' Downey werd 13 maanden na Nixons reis vrijgelaten. Rond het bezoek van Nixon kwamen ook de andere gevangenen op vrije voeten.

Tussen de 100.000 documenten die gisteren werden vrijgegeven, bevinden zich handgeschreven notities van Nixon en Kissinger die licht werpen op het Amerikaanse buitenlandse beleid uit die tijd. Voor Nixons bezoek maakte Kissinger twee reizen naar Peking. Uit één van de notities, gedateerd 5 februari 1972, blijkt dat Kissinger de president waarschuwde voor de ,,verleidelijke omarming'' door het Chinese volk.

,,U heeft van mij en anderen voldoende gehoord over de Chinese gastvrijheid, verfijning, finesse, efficiency, gevoel voor humor, etc. Dus ik zal deze eigenschappen niet verder op papier uitwerken.'' En: ,,U zult met uw gevolg luisterrijk worden ontvangen en u zult ervoor moeten waken om te worden verleid door de charmes van uw gastheren. Ze zijn kortweg zowel Chinezen als (of: ondanks dat) communisten.''