Italiaan toetert als protest tegen polis

Italianen zijn woedend over de exorbitante stijging van premies voor autoverzekeringen. De liberalisering van de markt is mislukt. Als protest komt er een nationale toeterdag.

Wie denkt dat een autoverzekering geen emoties losmaakt, moet eens met Italianen praten. Urenlange discussies op tv, websites die overspoeld raken, een minister die autorijders oproept om zich niet te laten bedonderen. Bovendien komt er een ,,nationale toeterdag'', aanstaande vrijdag.

De reden is simpel. De meeste Italianen vinden dat ze teveel betalen voor hun autoverzekering. Vanaf deze maand zijn verhogingen doorgevoerd van gemiddeld tien procent, met frequente uitschieters naar meer dan honderd procent. De verantwoordelijke minister, Enrico Letta van Industrie, spoort de consumenten openlijk aan om maatschappijen die te veel vragen ,,te straffen''.

In deze discussie worden problemen zichtbaar die je ook in andere sector aantreft: foutgelopen liberalisering, bedrijven die niet klantgericht zijn, ondoorzichtige contracten, slechte organisatie. En op de achtergrond een mengeling van kleine criminaliteit en georganiseerde misdaad die een hele bedrijfstak op de knieën weet te krijgen.

Tot 1994 bestond er geen vrije markt voor autoverzekeringen. De overheid stelde de prijs vast, in overleg met de maatschappijen. Bonus-malus wisselingen in de premies waren er niet of nauwelijks.

Midden jaren negentig zou alles anders worden, Europeser. In de praktijk kwam daar weinig van terecht. Ook wie schadevrij reed en op een premiedaling rekende, moest tot zijn verbijstering constateren dat ieder jaar de premie omhoog ging. Onze kosten stijgen sterk, beweerden de verzekeraars. Slechts een handvol aanbieders, die alleen via telefoon of internet werkten, kwamen met lagere premies. Een Kamercommissie rekende voor dat de premies in vier jaar veel sterker waren gestegen dan de inflatie: 62 procent voor de beginpremie, 53 procent voor de klasse met de hoogste korting.

De anti-trustcommissie vertrouwde het niet en begon met een onderzoek. Vorig jaar kwam de uitslag: kartelvorming. Een veertigtal maatschappijen kreeg samen een recordboete opgelegd van 700 miljard lire, bijna 800 miljoen gulden. Die boete is vorige maand in hoger beroep bevestigd, maar de verzekeraars zijn van plan door te procederen.

Het kabinet besloot vorig jaar tot een prijsstop. Een jaar lang, tot 1 april van dit jaar, werden de premies bevroren. Minister Letta heeft gezegd dat Rome de prijzen opnieuw zou willen bevriezen, maar de Europese Commissie is fel tegen. De Italiaanse consument moet maar leren shoppen, liet de woordvoerder van Eurocommissaris Frits Bolkestein weten. Dat dit in de praktijk problemen geeft, omdat het tot voor kort buitengewoon moeilijk was de polis op te zeggen en omdat vergelijkende informatie nauwelijks voorhanden was, is voor Brussel een probleem dat Italië zelf moet oplossen.

,,Tot voor kort functioneerde de liberalisering niet omdat je niet de kans had je contract op te zeggen, erkende minister Letta. Daarom heeft hij een website laten opzetten waarop je prijzen kan vergelijken (die liep gisteren meteen vast, zo groot was de behoefte daaraan). Ook zijn er wetswijzigingen doorgevoerd om de praktische barrières voor het wisselen van polis te slechten.

Alfonso Desiata, president van de associatie van autoverzekeraars, zei gisteren in een debat met Letta: ,,We moeten premies hebben die zijn aangepast aan de stijging van de schadeclaims die we uitbetalen.'' Hij onderstreepte dat alle maatschappijen in hun sector autoverzekering met verlies draaien. Maar daar zit een essentieel deel van het probleem. De maatschappijen hebben nooit een database aangelegd om claims met elkaar te vergelijken en fraude te voorkomen. In Zuid-Italië, Napels voorop, wordt op enorme schaal gefraudeerd met verzonnen aanrijdingen en alleen op papier bestaande verwondingen. De recente invoering van een soort vredesrechter heeft dit alleen maar verder versneld. Soms zitten daar kleine sjoemelaars achter, maar vaker is het een netwerk dat is opgezet door de camorra, de Napolitaanse versie van de maffia.

Volgens advocaat Vincenzo Pecorella zijn er in Napels de afgelopen jaren voor bijna vijfhonderd miljoen gulden aan valse claims ingediend. Zo hebben veel automobilisten het gevoel gekregen dat ze, via hun verzekeraar, premie moeten afdragen aan de georganiseerde misdaad.

    • Marc Leijendekker