Nietes, welles

Bij alle uitzendingen die ik heb gezien, mis ik al weken vraag 1 aan de FNV-vertegenwoordigers over deze staking: ,,Waarom had u zich bedacht? Waarom hebt u het akkoord met de NS-directie verbroken?'' Merkwaardig dat zo'n basisvraag in de nieuwsstroom snel wordt vergeten. De ondervragers willen tussen de partijen in blijven staan, ongeacht de kwaliteit van de standpunten. Het gaat om de actie in de strijd, niet om de inhoud. Als het centrum van het conflict zich verplaatst, bewegen de uitzendingen mee.

Toen de directie zei dat de dienstregeling niet kon worden veranderd, het nadelige nietes dus, werd die stelling niet nader onderzocht. Alleen het voordelige welles van twee bonden werd er tegenover gesteld. Ik had meer uitleg verwacht. De onafhankelijkheid van de journalistiek betekent niet dat je maximaal twee tegengestelde standpunten weergeeft. Eigen onderzoek hoort erbij. Anders krijg je het absurde equivalent van: ,,Sommigen zeggen dat de zon opkomt in het westen. Anderen beweren dat het daghet in het oosten. De waarheid ligt ergens in het midden.''

Daar komt bij dat de NS-directie weinig zichtbaar is en de vakbeweging vrij spel biedt. Na de mislukte vergadering komen eerst de verontwaardigde FNV'ers uitgebreid aan het woord: ,,De NS-directie wenste niet te praten. Zij zijn de schuld.'' Later daalde een directeur van NS-reizigers gehaast van de roltrap met een paar korte zinnen op het thema: ,,De grens is bereikt.'' Het kan zijn dat het Journaal te weinig ruimte gaf, maar ik vrees dat de NS-directie haar gelijk zo vanzelfsprekend vindt dat ze er verder niet over uitweidt.

De NS-directie was afwezig in het belangrijke praatprogramma B&W. Daar waren wel reizigers, politici, stakers en niet-stakers. Het vlot babbelende VVD-Kamerlid Hofstra nam zoals altijd de honneurs waar voor de NS. Dan begin ik die verhalen te geloven dat de directie zwak is in communicatie. Als ze zo weinig geïnteresseerd zijn in uitleg voor de televisie, zullen ze ook weinig duidelijk zijn tegenover hun werknemers. Een ex-politicus aan het hoofd van een overheidsbedrijf is dan zo gek nog niet.

B&W had in ieder geval door dat het geen conflict is tussen slechts twee partijen, twee standpunten. Andere bonden staken niet. De voorzitter van het niet-stakende CNV zat in het programma. De VVMC, die maandag afzag van een staking en daar onder druk van de FNV-staking van terugkomt, liet zich gisteren om begrijpelijke reden niet zien. Kritische vragen te over dus voor de FNV en de VVMC.

De twee reizigers in B&W vonden de grieven van het FNV geen staking waard. Er is weinig begrip. Daarom verbaasde mij de vraag van Cees Driehuis van Nova aan president-directeur Huisinga van de NS die eindelijk verscheen: ,,Meneer Huisinga, toch bestaat nu de indruk, zeker bij veel treinreizigers, dat het de schuld van de NS is dat er nu gestaakt wordt.'' Bij Nova gaat bij zo'n staking het oude VARA-bloed van solidariteit weer stromen.

Eerder op de avond was VARA-collega Paul Witteman van B&W evenwichtiger. Hij bood de aanwezige machinisten flink tegenspel. Die zeiden dat het publiek niet in de gaten had dat de staking over zoveel andere dingen ging dan het zogenoemde rondje om de kerk. Die uitdrukking was aanvankelijk een pr-succes van de bonden alsof het treinpersoneel daartoe is veroordeeld, maar begint zich tegen hen te keren. Het argument gaat na verloop wat zeuren.

Tijdens zijn interview met Huisinga in Nova zat Driehuis met het probleem dat minister Netelenbos in een verklaring vanuit Luxemburg de NS-directie de schuld had gegeven van de impasse. Huisinga was verrast, want hij zal haar na afloop van de onderhandelingen wel niet hebben gebeld, terwijl de FNV waarschijnlijk wel een lijntje naar het departement had uitgelegd. Later op de avond trok Netelenbos haar eenzijdige verklaring weer in en gaf ze beide partijen de schuld. Grote verwarring dus gisteravond, te veel nietes, welles.