Tokio: schrijf snel slechte leningen af

De Japanse regering wil dat de banken binnen twee jaar hun oninbare leningen afschrijven. Die sanering is onderdeel van een pakket nieuwe maatregelen om de economie te stimuleren.

Vandaag werd de aankondiging van dit pakket op het laatste moment uitgesteld wegens onenigheid in het kabinet. Vooruitzicht is nu dat de plannen op vrijdag bekend worden gemaakt.

Het gaat om een concrete uitwerking van de noodvoorstellen die de drie regeringspartijen enkele weken terug hebben gedaan toen de beurs van Tokio naar nieuwe recorddiepten zakte. De voorstellen bevatten geen extra uitgaven maar belastingvoordelen voor beleggers en bijvoorbeeld het plan dat de overheid via de rijkspostspaarbank aandelen opkoopt om prijzen te ondersteunen.

Minister Taro Aso (Economisch en Fiscaal Beleid) zette vandaag de banken opnieuw onder druk om hun leningen aan bedrijven die feitelijk failliet zijn, snel af te schrijven. Tot dusver hebben banken vooral financiële voorzieningen getroffen voor dergelijke leningen zonder ze werkelijk af te schrijven.

Terwijl de debiteuren in gebreke blijven op hun betalingen, blijven de leningen gewoon op de balansen van de banken staan. Werkelijk afschrijven van de leningen zou betekenen dat veel debiteuren gedwongen failliet gaan.

De politiek verzet zich fel tegen faillietverklaringen van bedrijven vanwege de nauwe banden tussen politiek en bedrijfsleven. Politicus Shizuka Kamei, hoofd van de beleidscommissie van de regerende Liberaal-Democratische Partij, zei eerder dit jaar herstructurering van de bouwsector nimmer te zullen toestaan.

Zonder een dergelijke herstructurering van deze sector die veel van de oninbare leningen voor zijn rekening neemt kunnen de banken echter nimmer hun leningen van de balansen verwijderen. Tot dusver is er onder analisten dan ook veel scepsis over uitspraken zoals Taro vandaag deed.

Onenigheid is er verder over het tijdstip wanneer een speciaal fonds van start moet gaan dat overtollig aandelenbezit van de banken opkoopt. De regering heeft eerder gezegd een deel van het kapitaal op te zullen hoesten. Minister Kiichi Miyazawa (Financiën) heeft gezegd dat de overheid eventuele verliezen voor zijn rekening kan nemen. Op dit plan is van analisten de kritiek gekomen dat het een `socialisering' van de economie inhoudt.

De achtergrond is dat banken en bedrijven de laatste tijd veel van hun `wederzijds aandelenbezit' verkopen, hetgeen mede de lage aandelenkoersen de laatste maanden veroorzaakt.

Via dergelijk wederzijds bezit onderhielden banken en vaste relaties informele conglomeraten in stand die voortborduurden op de vooroorlogse conglomeraten die de Amerikaanse bezetter na 1945 ontbond. Winst op dit langdurige bezit was een belangrijke financiële bron voor banken.