Kunst naar erven

Het Instituut Collectie Nederland (ICN) zal twee schilderijen van Else Berg (1877-1942) teruggeven aan de inmiddels opgespoorde erfgenamen van de schilderes. De twee doeken, Vrouw met gele hoofddoek en Vrouwen op een markt te Split, waren kort voor de oorlog door Else Berg uitgeleend voor een tentoonstelling in Canada. Na de oorlog werden ze teruggestuurd naar Nederland. Omdat zowel Else Berg als haar echtgenoot, de schilder Mommie Schwarz, in de oorlog in Auschwitz om het leven was gebracht, kwamen de twee schilderijen in het bezit van de Nederlandse staat. Naar eventuele erfgenamen van het echtpaar heeft de staat destijds geen nasporingen gedaan.

Het ICN stuitte op de twee schilderijen bij een onderzoek naar de verwervingen van kunstwerken door het rijk tussen 1940 en 1948. Het gaat hierbij vooral om schenkingen, legaten en aankopen door de ministeries uit die tijd. Het onderzoek werd gedaan in het kader van het project Museale Verwervingen 1940-1948, waarbij op initiatief van de Nederlandse Museumvereniging alle musea de herkomst onderzochten van hun aanwinsten uit de jaren veertig.

Het ICN beheert een collectie van in totaal 120.000 kunstwerken, toegepaste kunstvoorwerpen en meubelstukken. Tot deze rijkscollectie behoren ook zo'n 4.000 kunstvoorwerpen die na de oorlog uit Duitsland werden gerecupereerd en in het bezit kwamen van de Nederlandse Staat. De geschiedenis van deze voorwerpen wordt nagegaan door het ministerie van OCenW in het project Herkomst Gezocht dat in 1998 van start ging en volgend jaar afgerond moet zijn.