De rekening graag

DE GRENZEN zijn gesloten. In de driehoek Zwolle-Deventer-Apeldoorn is een halve staat van beleg afgekondigd. De landmacht controleert het in- en uitgaande verkeer. Nederland neemt de MKZ-crisis ernstig. Of niet? Vanmorgen vroeg weigerden boeren in het betrokken gebied, met de IJssel als oostgrens, de inentingsploegen op hun erf toe te laten. Na wekenlang getrakteerd te zijn geweest op gevoelige verhalen over landvolk dat betraand afscheid neemt van zijn vee en op verguizing van de beleidsmakers die de massale vernietiging verordonneerden, komt dit verzet voor de buitenstaanders als een verrassing. Natuurlijk, het kleinvee blijft ook na inenting op de wachtlijst staan van de destructiebedrijven, maar voor runderen wordt misschien een uitweg gevonden. Reden tot enige tevredenheid? Of wordt de kans op financieel soelaas bij deze nieuwe, door de Europese Unie toegestane, aanpak diffuser?

De gisteren door minister Brinkhorst bevolen inentingsoperatie is de logische volgende stap in de methodiek die is gekozen om het mond- en klauwzeervirus uit te roeien (stamp out, zeggen de Britten toepasselijk). De landelijke organisatie van veeartsen in Nederland had de bewindsman deze maatregel vorige week al aangeraden. Nu dagelijks nieuwe uitbraken moeten worden gemeld en destructie niet in het noodzakelijke tempo kan worden volvoerd, is preventieve inenting in afwachting van vernietiging onontkoombaar. Als inderdaad, al is het binnen de beperkende voorwaarden van de EU, voor runderen een uitzondering kan worden gemaakt, is wat gewonnen. Runderen heten minder besmettelijk te zijn. Bovendien vergt het langere tijd om een nieuwe kudde op de been te brengen.

DE EPIDEMIE HEEFT onverhoopt verder om zich heen gegrepen dan verwacht. Het Verenigd Koninkrijk en Nederland zijn tot dusver het zwaarst getroffen, maar Duitsers en Denen maken zich eveneens ernstige zorgen. Duitse boeren hadden al de secundaire grensovergangen geblokkeerd nog voor de overheid tot sluiting overging. België volgt het Duitse voorbeeld. Van het vrije Europese verkeer blijft op die manier weinig over. De staatsgrenzen zijn het geëigende middel gebleven om onwelgevallig verkeer de pas af te snijden, of dat nu verdovende middelen of virussen zijn. Het probleem is alleen dat de afsluiting niet waterdicht is. Wild en gevogelte gaan vrijuit. Controle- en beheermaatregelen zijn van nature fraudegevoelig, zoals ook bij de uitbraak van varkenspest is gebleken.

Na de crisis moet de balans worden opgemaakt. Niet alleen om de financiële schade vast te stellen die in de agrarische en aanverwante sectoren is geleden. Maar ook om zich rekenschap te geven van het beleid (Europees en nationaal) dat deze rampspoed heeft helpen veroorzaken. Zoals de BSE-crisis al had geleerd en de MKZ-epidemie er verder inhamert, kan het mensen- en dierenwelzijn niet meer, zoals in het verleden, aan de sector en de aanpalende beleidsstructuren worden overgelaten. Met een dubbeltje extra op een liter melk is de rekening niet betaald.