`Bush maakt een geweldige fout'

Sinds het aantreden van de regering-Bush in januari staat Clintons klimaatman Frank Loy aan de kant en ziet hij hoofdschuddend toe. `Maar ook Europa moet meer doen.'

In Den Haag kreeg hij in november nog een slagroomtaart naar zijn hoofd. Frank Loy was de boeman die de onbuigzame wereldvervuiler Amerika vertegenwoordigde. De afgelopen dagen gingen de Europese milieu-troika en Jan Pronk in zijn hoedanigheid van VN-broeikasbaas in Washington te rade bij Clintons onderminister van Buitenlandse Zaken (belast met internationale milieuzaken).

De nieuwe Republikeinse regering is veel erger in Europese ogen dan de voorgaande Democratische. President Bush heeft met zijn harde woorden over het in Kyoto gesloten verdrag ter beperking van het broeikaseffect een regen van negatieve commentaren geoogst. De Europese Unie en Japan, en ook traditioneel dichter bij de VS-positie staande landen als Canada, Australië en Nieuw Zeeland verlangen dat Bush opnieuw nadenkt voor hij het met moeite bevochten verdrag definitief in de prullenbak werpt. De Amerikaanse pers reageerde zeer kritisch.

Frank Loy noemt de stelling van Bush dat koolstofdioxide niet schadelijk is en de presidentiële weigering iets te doen met `Kyoto' (vermindering van CO2-uitstoot onder de niveaus van 1990) ,,een geweldige fout, een enorme stap terug''. Loy keurt het standpunt van Bush ook in diplomatiek opzicht af: ,,Dit lijkt mij niet de manier waarop leiders in de 21ste eeuw met elkaar omgaan. Wij hebben veel macht, maar de Verenigde Staten hebben belang bij allerlei internationale regelingen waarvoor wij de medewerking van anderen nodig hebben. Die krijg je niet op deze manier.''

Loy kan het Amerikaanse klimaat-beleid voorlopig niet meer redden. Hij staat buiten de regering. Bovendien is hij bezig zijn koffers te pakken om de rest van het jaar met zijn schilderende vrouw Dale in Rome door te brengen. Zij houden van Europa en kennen de cultuur en mentaliteit goed. Loy is niet zo'n Amerikaan die alleen Amerikaanse waarden omhelst. Toch spaart hij Europa niet.

Tijdens de door Jan Pronk voorgezeten Kyoto-vervolg-conferentie in Den Haag liepen de lidstaten van de Europese Unie storm op Loy. Na de jongste milieu-aanval van president Bush herhaalt hij met des te meer klem wat hij in november al stelde. Europa moet realistischer en flexibeler nadenken over de kosten van broeikasbeleid. Handel in emissie-quota is een kostenbesparende aanpak. Ten tweede is het geen Amerikaanse hobby dat ontwikkelingslanden moeten meedoen met de CO2-uitstoot-bestrijding.

Loy: ,,De Europese opvattingen waren niet uniform, maar als geheel betrok Europa stellingen die de kosten van broeikasbeleid duurder maakten dan nodig. Men stond ons niet toe tegen een lagere prijs elders emissies te helpen terugbrengen. Een ton minder uitstoot in de VS, China of Zaïre blijft een ton winst. Nee, van Europa moesten wij de reducties thuis opbrengen. Dat was ook een morele kruistocht. Men wil de Amerikaanse levensstijl veranderen.

,,Ik heb er begrip voor, Amerika gaat minder efficiënt met energie om dan Europa. Wie hier komt en al die benzine verslindende SUV's [sportieve personen-auto's op truck-onderstellen] ziet, denkt: dat kan niet. Ik heb sympathie voor die reactie. Maar het is onzinnig van de Europeanen te denken dat je Amerikanen door een verdrag ertoe krijgt hun levensstijl te veranderen. Dat werkt niet.''

Volgens Loy slaat president Bush de plank mis met zijn bewering dat wetenschappelijk nog niet vaststaat of CO2 verantwoordelijk is voor opwarming van aarde en omstreken. Iedere keer dat de wetenschap er naar kijkt wordt het duidelijker dat het klimaat door menselijk toedoen en vooral door de uitstoot van CO2 verandert. Hij neemt aan dat Bush een nieuwe studie-opdracht zal geven, waar over een jaar de al bekende conclusies uit zullen komen. De studie is volgens Loy ,,overbodig'' maar kan Bush ,,politieke rugdekking'' geven om alsnog mee te werken aan een internationale aanpak.

Bush heeft overigens voor één keer niet gesproken namens het bedrijfsleven, constateert Loy. De president zegt dat de Amerikaanse economie zich geen broeikas-beleid kan veroorloven. ,,Daarmee miskent hij wat veel grote bedrijven al hebben gedaan. De Boeings, United Technologies, BP's, Duponts en anderen zien al jaren in dat CO2 een reëel probleem is, dat zij er deel van zijn en dat zij oplossingen moeten vinden. Ook in hun ogen zou een flexibele handel in emissie-quota op langere termijn veel bijdragen aan een oplossing.''

De verwijten van Bush c.s. dat ontwikkelingslanden niets doen aan het broeikas-probleem bestrijdt Loy ook. Enigszins pikant, gezien de huidige crisis geeft hij als tegenvoorbeeld: ,,China doet al vrij veel''. De eis dat ontwikkelingslanden even veel doen en in het zelfde tempo als geïndustrialiseerde landen noemt Loy ,,onrealistisch''.

Het is een reden te meer voor Loy Europa te suggereren toch iets meer van ontwikkelingslanden te verlangen. Al was het maar om tot een vergelijk met Washington te komen. Want dat is waar hij nog steeds op hoopt. ,,Ik zet er mijn geld niet op in, maar ik ga er vooralsnog niet van uit dat de Verenigde Staten aan geen enkele regeling meer wil meewerken. Ik heb `Kyoto zonder Amerika' [verantwoordelijk voor 25 procent van de CO2-uitstoot in de wereld] altijd verworpen. Nu staan Europa en een aantal andere landen onder sterke politieke druk om zonder de VS door te gaan. Maar het lijkt me nog steeds te verkiezen om naar een brede oplossing te streven. Daarvoor moet ook in Europa het nodige gebeuren. `'

Hoewel hij tussen de milieu-mentaliteit van de Oude en de Nieuwe Wereld in lijkt te staan, ziet Frank Loy voor zichzelf voorlopig geen rol weggelegd als CO2-makelaar. In Rome gaat hij zich toeleggen op raakvlakken tussen internationale handel en milieubeleid. En als men hem nog eens een taart stuurt, graag van een iets betere kwaliteit.

(Voor voorbeelden van de `CO2-wetenschap' waar president Bush een beroep op doet, zie: http://www.greeningearthsociety.org/ en http://www.co2science.org/edit/editor.htm)