Argentijnse geschiedenis is niet te vatten in termen van `goed' en `fout'

Nederland heeft het oordeel over de Argentijnse geschiedenis veel eerder klaar dan Argentinië zelf, meent Graciela Iglesias. Waarom toch die klaagzang over vader Zorreguieta? Met zijn dochter kan Nederland zich een fortuinlijk volk noemen.

Máxima Zorre wie?' Dat was mijn eerste reactie toen de hoofdredacteur van mijn krant, La Nación, me een paar maanden geleden vroeg om de relatie van prins Willem-Alexander met de vrouw van wie wij nu weten dat zij koningin van Nederland zal worden, van nabij te volgen.

Net zoals de meeste Argentijnen zei de naam Zorreguieta mij, behalve dat hij lastig uit te spreken was, weinig tot niets. De roddelbladen, die in Argentinië in tegenstelling tot elders steeds minder worden gelezen, hadden weliswaar het een en ander over de romance geschreven, maar van de ophef over de `vader van de bruid' was geen melding gemaakt, waarschijnlijk uit onwetendheid. Vraag de gemiddelde Argentijn naar de naam van de huidige minister van Landbouw en de kans is groot dat hij die niet weet. Laat staan die van een functionaris die dezelfde post 25 jaar geleden bekleedde, en dan ook nog met een lagere rang.

Op zoek naar hulp klopte ik aan bij een Nederlandse collega. `Wanneer gaat Zorreguieta zijn excuses aanbieden?' vroeg zij, zodra ik zei dat ik uit Argentinië kwam. `Pardon, waarvoor?' `Voor zijn misdaden', antwoordde zij. Dat onverbiddelijke antwoord wekte mijn journalistieke nieuwsgierigheid. Want wie was die misdadiger die erin was geslaagd om niet voor te komen op de lijst van 9.000 personen die waren onderzocht in het kader van het rapport Nunca más (Nooit meer), en tegen wie geen enkele mensenrechtenorganisatie in Argentinië ooit een aanklacht had ingediend?

Voordat ik op zoek kon gaan naar een antwoord, was de Nederlandse pers ervan overtuigd dat al gevonden te hebben. Het bewijs van zijn misdaden was volgens hen te vinden in het boek El dictador dat net in Buenos Aires was verschenen en waaruit Zorreguieta naar voren zou komen als de `coördinator' van de staatsgreep van 1976. Het boek zou gebaseerd zijn op verklaringen van dictator Rafael Videla.

Ik vroeg mijn hoofdredacteur om onmiddellijk een exemplaar aan te schaffen en de zaak uit te zoeken. Maar het zoeken was tevergeefs. Op de bijna 300 pagina's komt Zorreguieta welgeteld één keer voor als hij de dictator vergezelt bij een landbouwtentoonstelling. Bovendien heeft Videla, die al meer dan een jaar onder huisarrest staat wegens de grootscheepse kinderroof die onder zijn regime heeft plaatsgevonden, in een brief aan La Nación ontkend dat hij zijn medewerking heeft verleend aan de auteurs.

De kroonprins heeft later naar die brief verwezen, met funeste gevolgen, zoals hij zelf nu ook heeft toegegeven. Maar kun je het Willem-Alexander echt kwalijk nemen dat hij heeft geprobeerd om helderheid te brengen bij zoveel verwarring? Ik vind van niet.

Het spreekwoord luidt: De weg naar de hel is geplaveid met goede voornemens. Ik ben ervan overtuigd dat de Nederlandse pers, die hopelijk erkent dat haar kennis van Latijns Amerika beperkt is, haar werk deed met het prijzenswaardige voornemen om de monarchie en misschien zelfs het Argentijnse volk te redden uit de klauwen van een crimineel. Maar soms is het beter om gewoon Ken Clark te blijven in plaats van Superman te spelen. De Argentijnse geschiedenis is complex en zij is niet te vatten in termen van `goed' en `fout' zoals Nederlandse intellectuelen die zo graag hanteren.

Het moet overigens gezegd, met alle respect, dat wij in Argentinië de Nederlandse geschiedenis ook niet zo beoordelen. Wij stellen slechts de vraag hoe in Nederland de burgers zijn gestraft die met de Duitse bezetter hebben gecollaboreerd. Of, meer ter zake, welke straffen men in petto heeft voor bedrijven die tijdens de dictatuur gewoon handel bleven drijven met ons land of voor degenen die dat fantastische voetbalelftal naar Buenos Aires stuurden dat door onze nationale ploeg werd verslagen tijdens de finale van het WK in 1978, onder het hartelijke applaus van de militaire junta en andere hoogwaardigheidsbekleders, zoals Henry Kissinger.

De oplossing die het kabinet van Wim Kok heeft bedacht voor `het probleem-Zorreguieta' roept in Argentinië een nieuwe reeks vragen op. Nog afgezien van onze verwondering over het feit dat men zich heeft gebaseerd op het rapport van één specialist, professor Michiel Baud, die het onderzoek in vier maanden heeft afgerond, terwijl 18 jaar na het herstel van de democratie in Argentinië onze academici nog volledig door de kwestie in beslag worden genomen.

Volgens Baud was Zorreguieta geen lage functionaris, liegt hij als hij verklaart dat hij niet op de hoogte was van de excessen tijdens de dictatuur en is hij derhalve `moreel verantwoordelijk' voor hetgeen in Argentinië is gebeurd.

Betekent dat dan dat onze huidige minister van Economische Zaken, Domingo Cavallo, die tijdens de dictatuur dezelfde post bekleedde en dus een hogere verantwoordelijkheid had dan Zorreguieta, door de Nederlandse regering ook als `moreel verantwoordelijk' wordt beschouwd? En mag hij ook geen voet op Nederlandse bodem zetten?

Maar laat ik jullie niet lastig vallen met deze vragen. Al met al zijn jullie een fortuinlijk volk. Niet alleen hebben jullie niet te maken met een recessie en een werkloosheidscijfer van 15 procent, zoals wij, maar bovendien hebben jullie als toekomstige koningin een aantrekkelijke blonde vrouw die bereid is om haar carrière, haar familie en waarschijnlijk zelfs haar nationaliteit op te offeren om jullie overal ter wereld waardig te vertegenwoordigen. Eerlijk gezegd weet ik niet wat jullie te klagen hebben, vrienden.

Graciela Iglesias is Europees correspondent van de Argentijnse krant La Nación met standplaats Londen.

    • Graciela Iglesias