Turkse president stopt voor rood

De Turkse president is bezig met een driedaags staatbezoek aan Nederland. In eigen land is hij een geziene politicus. Maar volgens vier Nederlandse Turken blijft zijn bezoek voor de Turkse gemeenschap hier onopgemerkt.

Het is niet verwonderlijk dat de Turkse president Ahmet Necdet Sezer juist Nederland uitkoos voor zijn eerste bezoek aan een lidstaat van de Europese Unie. Nederland geniet in Turkije over het algemeen een vrij goede reputatie.

Soms trekken Turken een vergelijking tussen Nederland en het buurland Duitsland. Duitsland is groot en machtig en zou dus veel voor aldaar woonachtige Turken kunnen doen, wordt dan gezegd. Maar vrij bitter wordt daar dan onmiddellijk aan toegevoegd dat `Duitse' Turken vaak in getto's wonen en 's avonds bang zijn om over straat te lopen. In Nederland is de situatie anders, luidt dan de conclusie: meer en meer horen Turken bij de Nederlandse maatschappij, Nederland is een echte democratie.

Het is overigens ook daar dat de problemen beginnen: want als democratie is Nederland toch wel erg liberaal en tolerant, vinden veel Turken. Eind vorig jaar wezen alle Turkse televisiestations op de vermeende rol van Nederland bij problemen in de Turkse gevangenissen. De Turkse autoriteiten wilden de massale slaapzalen te vervangen door een min of meer individueel cellensysteem.

Met name extreemlinkse gevangenen zagen de hervorming als een voorbode van extra mishandeling en begonnen aan een hongerstaking, tot de Turkse paramilitaire politie de gevangenissen binnentrok. Als ultiem protest tegen de hervorming stak een aantal gedetineerden zichzelf in brand. Op eigen initiatief, dachten veel Turken eerst. Totdat alle televisiestations een bandje lieten horen: het was via een Nederlandse gsm dat de opdracht tot zelfverbranding werd gegeven. Waarom deed Nederland niet meer tegen zulke extremisten, zo vroegen veel Turken zich af.

Omgekeerd bestaat ook van Nederlandse zijde bestaat soms het vermoeden van laissez passer in Turkije, maar dat heeft dan vooral betrekking op kwesties als drugs en illegale immigratie. In een stad als Istanbul, zo weet iedereen die daar woont, is het erg gemakkelijk om een ticket te kopen dat recht geeft op vervoer naar `Europa'.

Belangrijkste kwestie tussen de landen is hoe het verder moet met Turkije en de Europese Unie. Toen het economische stabilisatieprogramma nog op koers lag, dachten veel Turken dat hun land al aan de poorten van de EU stond. Inmiddels ligt dat programma in puin en is de munteenheid met ongeveer eenderde gedevalueerd. Veel Europese gesprekspartners van Turkije hebben Ankara inmiddels aangespoord om ondanks de economische misère toenadering tot Europa te blijven zoeken en te blijven werken aan bijvoorbeeld verbetering van de mensenrechten.

De Nederlandse gesprekspartners van president Sezer zullen daar vermoedelijk geen uitzondering op vormen. Sezer zelf staat overigens bekend als een voorvechter voor democratie in de rechtsstaat. Sinds zijn aantreden vorig jaar is zijn populariteit in Turkije snel toegenomen. Als president maakt hij er een punt van zijn dienstauto voor stoplichten te laten stoppen - terwijl zijn voorganger, Demirel, vaak hele wijken liet afzetten als hij aan kwam zoeven.

Zelfs Sezers recente ruzie met premier Ecevit, die leidde tot de devaluatie van de Turkse munt en een zware economische crisis, nemen de meeste Turken hem niet kwalijk. De bevolking geeft hem groot gelijk, zo blijkt uit opiniepeilingen, dat hij Ecevit onder de neus wreef dat deze niet genoeg doet tegen corruptie.

    • Bernard Bouwman