Sportieve psychopraat

Hoe kunnen we Nederlandse voetballers zover krijgen dat ze geen strafschop meer missen? Oftewel: wat kan iemand die topsporters psychisch begeleidt bereiken en hoe pakt hij dat aan? Van een documentaire over mentale begeleiding van topsporters verwacht je ten minste antwoord op die tweede vraag, en het persbericht over Sport: de mentale kwestie belooft zelfs enige aandacht voor de eerste. Maar regisseur Lies Niezen, die in 1999 de scenarioworkshop van het IDFA won, laat vooral zien wat het nou voor mensen zijn, die sportbegeleiders, en hoe ze praten. De film volgt er drie: de sportpsychologen Jan Huijbers en Peter Blitz en de bekende haptonoom Ted Troost.

Hun methode blijft helaas vaag. Niezen filmt nogal willekeurig episodes uit de behandeling van enkele sporters. Ook laat ze de sportbegeleiders zelf vertellen wat die doen, wat evenmin veel concreets oplevert. Huijbers probeert zijn cliënten ,,tot geconcentreerd handelen te brengen.'' Goed, maar hoe bereik je die concentratie? Alhoewel Huijbers gewone-mensentaal spreekt – soms is het ,,retemoeilijk'' voor een sporter, maar die moet zich in elk geval ,,geen fuck'' aantrekken van anderen en in ,,standje oorlog'' gaan – blijft hij het antwoord op die vraag schuldig.

Haptonooom Troost wil mensen leren voelen, zegt hij. ,,We maken gebruik van het fenomeen dat je je als mens zijnde kunt verlengen, zoals de speler zich verlengt door zijn tennisracket, naar de andere mens toe, zodat we samen dus in een soort van harmonie komen.'' Zo heeft hij een keer vlak voor een voetbalwedstrijd de spelers die de grootste hekel aan elkaar hadden ,,met zijn drieën op elkaar gelegd''. En dat hielp, zegt Troost. Je zag daarna dat ze de as van de wedstrijd vormden.

Blitz en Huijbers vinden het niks. Haptonomie zou geen wetenschappelijke status hebben, je kunt net zo goed op tai chi gaan. Toch falen in deze documentaire juist de door Blitz en Huijbers begeleide sporters. Is dat toeval of hebben de psycholgen nooit succes? En wat bereikt Troost eigenlijk met zijn massages? We komen het niet te weten. ,,De mentale begeleiding van topsporters bevindt zich in Nederland in een embryonaal stadium'', meldt het persbericht van de NPS. Met mijn kennis over het onderwerp is het na het zien van de film niet veel beter gesteld. Maar ik heb wel weer een hoop mooie psychopraat gehoord.

Dokwerk - sport: De mentale kwestie, NPS, Ned.3, 21.00-22.00u.

    • Ellen de Bruin