Kersenbloesempret toont andere kant Japan

De kersenbomen staan in heel Japan in bloei. Het signaal voor veel Japanners om te genieten van de buitenlucht met vrienden, familieleden en voorouders van drank en spijzen. Een impressie.

Kersenbloesem! De tijd van drank, eten, zang en dans onder de kersenbomen. Wie nu nog snel op het vliegtuig naar Japan stapt, zal vlot genezen van het vreemde vooroordeel dat Japanners altijd stijf en vormelijk zijn. Natuurlijk, op formele gelegenheden zijn ze vormelijk, zoals een Nederlander vormelijk is in aanwezigheid van de koningin. Daarnaast bestaat een heel ander Japan. In kersenbloesemtijd toont dat zich op straat, in parken en langs rivieren, overal waar maar een kersenboom staat.

De voorpret begint vroeg in maart als de meteorologen klaar zijn met hun berekeningen. Kranten en televisie maken dan het verwachte verloop van het `bloesemfront' bekend, een landkaart waarop datumlijnen aangeven op welke dag in elke regio de kersenbloesem zal ontluiken. Voor Tokio is 26 maart de voorspelling. Aangezien de Japanse archipel zich uitstrekt van zuid naar noord, gaat het bloesemfront als een golf over de archipel heen. In noord-Japan moet men zich in afwachting van warmere dagen nog steeds tevreden stellen met televisiebeelden uit het zuiden.

Met een vaste groep voeren we overleg over de datum. Aangezien 26 maart op een donderdag valt is het datumprikken makkelijk: zondag 1 april. Veel meer overleg is niet nodig. De kern van de groep waar wij jaarlijks mee `bloemen kijken' woont hier in de buurt en de locatie staat al jaren vast: een prachtige kersenlaan achter mijn appartement, de centrale laan van een begraafplaats. Iedereen weet dat zonder enige inspanning voor lekker eten het half zo leuk is en dus neemt iedereen zonder aansporing de moeite om voor verrassingen te zorgen.

Eind maart maakt de koude lucht die 's winters altijd uit Siberië over Japan waait langzaam plaats voor de warme golven vanuit de Stille Oceaan. Op 25 maart toont de kersenbloesem zich al in volle pracht onder een heerlijk warme hemel. Maar dan wordt het koud. De afspraak was om op vrijdagavond een plek onder de bomen te reserveren door een stuk plastic zeil uit te spreiden, zoals in Nederland iedereen voor koninginnedag een plek reserveert. Maar de weersvoorspelling voor zaterdag luidt regen. Telefonisch contact, reserveren wordt uitgesteld. Op zaterdag zakt de thermometer tot 2 graden Celsius, een midwintertemperatuur, en er dwarrelen sneeuwvlokken uit de hemel. De krant bericht later dat het samenvallen van bloesem en sneeuw 25 jaar lang niet heeft plaats gehad. Maar zaterdagavond is het weer droog en ook de vooruitzichten voor zondag zijn goed. Dus gaat een kennis alsnog 's nachts de begraafplaats op om het plastic zeil uit te speiden.

Zondag 1 april begint met een stralend blauwe lucht. De lucht voelt nog fris aan maar de zonnestralen zijn heerlijk warm. Rond het middaguur begint het stuk plastic zeil te veranderen in een huiskamer. Dekens als vloerbedekking, lage klaptafels, een houtskoolgrill, branders voor warme gerechten en warme sake, en alle schoenen op een rijtje langs het zeil want in Japan trekt men immer de schoenen uit als men een huiskamer betreedt. Al snel liggen verse zeeslakken en St. Jakobsschelpen in hun schelp te sissen boven het houtskool.

Langs de hele kersenlaan kringelt al vlot de rook omhoog van een reeks barbecues. Bewoners uit de omgeving hebben allemaal hun plek onder de bomen van tevoren gereserveerd, `dagjesmensen' van ver beperken zich tot een wandeling over de laan en soms is commentaar te horen op de lekkernijen die her en der bereid worden. Kleinere groepen trekken zich verder terug van de weg en vinden een plek tussen de graven.

Want dat is het vreemde van deze laan. Het is een openbare weg en er is geen afscheiding met de graven die links en rechts staan. Sommige mensen zitten op sokkels van grafstenen en monumenten. Op een gegeven moment zoekt een groep mensen in stemmig zwart pak zijn weg tussen feestvierders om eer te betonen aan een voorouder.

Voorouders, ouderen, opgeschoten jongeren en kleine kinderen. Op een dag als deze verdwijnt alle onderscheid. Twee oudere mannen zitten ergens met de armen over elkaars schouder. Troost voor het wereldleed? Bij een groep jongeren klinkt een gitaar. Twee oudere vrouwen hebben helemaal geen muziek nodig om zich opeens midden op straat op Europees stijldansen te werpen. In de groep naast ons pakt iemand een Okinawaanse sanshin – een driesnarig, ver familielid van de gitaar – en tokkelt een Okinawaans volkslied. De alcohol doet zijn werk, maar agressie is nergens aanwezig.

Als de avondschemering inzet lig ik op mijn rug naar het bloesemdek te staren. Het dek wordt gedragen door takken met een ruwe, donkere bast die in scherpe hoeken van richting veranderen.

De achtergrond wordt gevormd door enkele wolken die in de avondzon een grijs-roze kleur aannemen in een zachtblauwe hemel. ,,Prachtig zou een kimono met dit motief zijn'', geeft iemand als commentaar. Losse bloesemblaadjes dwarrelen nu en dan als sneeuwvlokjes naar beneden. Geniet van het leven, maar weet dat het kort is. Ook wij liggen binnenkort in een van de naburige graven.