Eerste homo-echtparen dolgelukkig en trots

Vier paren hadden zaterdagnacht in Amsterdam de primeur: het eerste huwelijk voor homoseksuelen ter wereld. Het werd een mediacircus met een boodschap.

Het had wel iets van de Oscar-uitreikingen, de aankomst van de vier aanstaande homoseksuele echtparen bij het stadhuis in Amsterdam. Auto's komen voorrijden, een haag van dringende en duwende fotografen en cameraploegen staat klaar, de sterren stappen uit, poseren uitgebreid en schrijden naar binnen. Alleen de limousines zijn vervangen door vier Volkswagen Kevers.

Amsterdam had zaterdagnacht een wereldprimeur: de openstelling van het burgerlijk huwelijk voor homoseksuelen. Er waren honderd journalisten, vijftien cameraploegen en dertig fotografen uit binnen- en vooral ook uit buitenland. Na het gedoogbeleid voor softdrugs, het opheffen van het bordeelverbod en de euthanasiewet zagen zij een nieuw voorbeeld van tolerant Nederland.

Die buitenlandse belangstelling was precies de bedoeling. Natuurlijk, er waren vier heel blije echtparen. Maar het door de Gay Krant en het COC geregisseerde mediaspektakel had vooral tot doel een boodschap te verspreiden: volledig gelijke rechten voor homoseksuelen. ,,We hopen dat Nederland hiermee een voorbeeld voor de rest van de wereld zal zijn'', herhaalden ze continu en met veel geduld tegen de buitenlandse pers. Want in Nederland mag het huwelijk voor homoseksuelen nauwelijks nog controversieel zijn, vrijwel overal elders is het nog ver weg en vaak onbespreekbaar.

Ook in Europa, volgens burgemeester Job Cohen. Als staatssecretaris van Justitie bereidde hij de wet voor die het burgerlijk huwelijk voor homoseksuelen mogelijk maakt. Bij zijn Europese collega's voelde hij ,,veel weerstand'', zegt hij. Maar die scepsis kan verdwijnen, denkt hij. ,,Net als bij mijzelf. Tien jaar geleden begreep ik niet waarom homoseksuelen zo graag wilden trouwen. Nu ben ik helemaal om.''

Zaterdagnacht liet Cohen, inmiddels burgemeester van Amsterdam, zich even omdopen tot ambtenaar van de burgerlijke stand, om de vier huwelijken te kunnen voltrekken. Hij vond het al met al ,,dubbel leuk'' en had er zichtbaar lol in.

De vier echtparen zaten in de met rozen versierde raadzaal. Er was veel applaus, veel gedrang door fotografen en er werden ook geintjes gemaakt. ,,Hij was te droog, Frank, natter'', riep een vriend toen Frank Wittebrood en Peter Wittebrood-Lemke elkaar mochten zoenen. This will be a huge story in the US, zei een verslaggever van ABC television. In de homodiscotheek Exit was nog een afterparty. Glazen champagne werden uitgedeeld door boomlange travestieten, er werd gedanst en geproost.

Voor velen was de avond het einde van een dertien jaar lange strijd. Zeker voor de bedenker die altijd op de achtergrond bleef. JanWolter Wabeke was hoofdofficier van justitie in Breda toen hij in 1988 constateerde dat het mogelijk moest zijn om via proefprocessen en rechterlijke uitspraken uiteindelijk het parlement zover te krijgen een huwelijk tussen homoseksuelen mogelijk te maken. ,,Dus toch, ik heb dus toch gelijk gekregen'', omschrijft hij zijn gevoel. Op het departement van Justitie was er verzet, ex-minister Hirsch-Ballin wist niet dat Wabeke erbij betrokken was. Hij is ,,een beetje trots'', erkent hij. Zijn man, fotograaf Jan Swinkels: ,,Dat mag je ook zijn!''

Natuurlijk is er ook scepsis. Veel homoseksuelen vinden het huwelijk een truttig instituut waar ze helemaal geen deel van willen uitmaken. Dat was de reden dat de homobelangenorganisatie COC lange tijd niets met de strijd van Krol en Wabeke te maken wilden hebben. Volgens Wabeke gaat het echter niet om truttigheid, maar om de keuzemogelijkheid. Of, zoals een verslaggever van een homoblad het uitdrukte: ,,Iedereen moet recht hebben op truttigheid.''

De zaterdag getrouwde echtparen hadden alle vier al een geregistreerd partnerschap gesloten. Dat vonden ze `tweederangs'. ,,Wij zijn getrouwd klinkt ook beter dan Wij zijn gepartnershipt'', zei Cohen in zijn toespraak. Feitelijk maakt het weinig uit. Het geregistreerd partnerschap regelde al bijna alle zaken die in een huwelijk ook geregeld worden. Het verschil is dat een homoseksueel echtpaar een Nederlands kind kan adopteren.

De symbolische waarde van het huwelijk, daar ging het om, ook voor Gert Kasteel en Dolf Paker. Met champagne in de hand staan ze de pers te woord. ,,We zijn ontzettend blij met elkaar, met dit huwelijk en met het feit dat dit nu in Nederland mogelijk is'', glimt Gert. ,,Only in the Netherlands'', zegt Dolf.

    • Yasha Lange