Geboorte en overlijden tellen mee

Kosten van ziekte en invaliditeit kunnen een aftrekpost opleveren. Geboren worden en sterven is evenwel geen ziekte, dat is het leven.

Geboorte en overlijden zijn zogenaamde buitengewone uitgaven (voor 1 januari 2001 buitengewone lasten). Samen met de ziektekosten tellen deze kosten bij geboorte en overlijden mee voor het overschrijden van de hoge drempel van de buitengewone uitgaven. Die drempel is zo hoog dat de meeste mensen pas aan deze aftrek toekomen bij een overlijden in de naaste omgeving.

1

Nabestaanden kunnen aftrek claimen voor de kosten die met het overlijden van een naaste verwant samenhangen. Die kring van verwanten is evenwel begrensd. Tot en met 2000 gaat het in de eerste plaats om de partner en de kinderen. Dat is degene met wie men gehuwd is of meer dan zes maanden samenwoont. Daarnaast tellen mee de (pleeg- of stief-) ouders, alle nakomelingen met hun wettige partners alsook broers en zusters met hun wettige partners. Ooms en tantes en neven en nichten vallen buiten de kring. Per 1 januari 2001 is de kring van verwanten beperkt tot partner en kinderen die jonger zijn dan 27 jaar. De kosten van overlijden van oudere kinderen, alsmede van de ouders of andere familieleden van een belastingbetaler, leveren dus geen aftrekpost meer op.

2

Tot de aftrekbare uitgaven horen naast die van de begrafenis of de crematie ook de reis en de verblijfkosten. Zelfs als een reis naar de andere kant van de wereld nodig is. Onder zulke omstandigheden kan het makkelijk voorkomen dat men niet op tijd kan zijn voor de begrafenis of andersom, dat men al voor het overlijden van een doodzieke naaste verwant afscheid neemt.

3

De fiscus gaat er van uit dat de naaste verwanten de begrafeniskosten delen. Door de werking van de drempel kan het fiscaal veel voordeliger zijn als één van hen de aftrek claimt. Men kan evenwel niet de kosten delen en tegelijk de aftrekpost aan één van de betrokkenen overdragen. Alleen iemand die daadwerkelijk alle kosten voor zijn rekening neemt en ze niet later op de anderen (of een verzekering) verhaalt, mag de volledige kosten op zijn aangiftebiljet opvoeren. Wie op die manier alle kosten wil aftrekken, voorkomt problemen door een door alle erfgenamen ondertekende verklaring die dit royale gebaar bevestigt. Daarmee wordt tevens voorkomen dat een van de erfgenamen de aftrekpost `inpikt' van een onwetende andere die helemaal geen belastingaangifte doet.

4

De kosten van een begrafenis of een crematie kunnen soms tot zeer forse aftrek leiden. Onlangs moest de rechter oordelen de kosten van de begrafenis van een vooraanstaand lid van de etnisch-Chinese gemeenschap in Nederland. Die kosten waren tot 120.000 gulden opgelopen voor onder meer een grafmonument met ommuring en groenvoorziening van meer dan 77.000 gulden. De weduwe had alle kosten voor haar rekening genomen. De rechter honoreerde de aftrek, omdat het grafmonument naar Chinees gebruik was gebouwd en de kosten naar Chinese maatstaven nog bescheiden waren gelet op de status van de overledene.

5

Sommigen gunnen hun nabestaanden niets, zelfs geen aftrekpost. Zij betalen op voorhand hun eigen begrafenis. Een nobeler motief daarvoor kan zijn dat zij de achterblijvenden de begrafeniskosten willen besparen. Voor dat doel kan men een spaarpotje aanhouden of een begrafenisverzekering sluiten. De aardigheid van die laatste optie is dat men zelf kan profiteren van de aftrekpost die het eigen overlijden oproept. Een verzekeraar die alle kosten voor zijn rekening neemt, levert een gegarandeerde bijdrage aan de aftrekpost. Andere verzekeraars keren bij overlijden belastingvrij een bepaald bedrag uit. De fiscus wil voorkomen dat hij wel een jaarlijkse aftrek toekent voor de premiebetaling maar bij de latere uitkering naast het net vist. De verzekeringen mogen niet afgekocht kunnen worden en de premies nooit teruggegeven. De voorwaarden moeten garanderen dat de uitkering alleen kan dienen om de begrafenis- of crematiekosten te dekken. Als er geld over is, mag dat niet naar de erfgenamen. Verscheidene verzekeraars hanteren meer royale clausules en lijken daardoor aantrekkelijker. Door het vervallen van de aftrekmogelijkheid zijn ze dat vaak niet.